Science Blog жазуынша, қырғи-қабақ соғыс кезіндегі қате есептің салдарынан Түрікменстан шөліндегі ойық жарты ғасырдан астам уақыт бойы өңірді таңғалдырған "мәңгілік тозаққа" айналған.
Бұл – диаметрі шамамен 70 метр, тереңдігі 30 метрге жуық мінсіз шеңберге ұқсайтын кратер. Оның түбі мен қабырғаларын жүздеген шағын жалын тілі көмкеріп тұр, ал ортасында бірнеше ірі от жалыны лапылдайды.
Түнде оның жарығы жазық әрі қараңғы шөлде бірнеше шақырым жерден көрінеді. Жергілікті тұрғындар оны жақын маңдағы ауылдың атымен Дарваза кратері деп атайды. Сондай-ақ ол "Тозақ қақпасы" деген атаумен белгілі.
Бұл кратердің нақты қалай пайда болғаны белгісіз. Кең тараған нұсқа бойынша, 1971 жылы сол кезде КСРО құрамында болған Түрікменстан шөлінде кеңес геологтары табиғи газ іздеп, ұңғыма бұрғылаған. Сол кезде бұрғылау қондырғысының астындағы жер опырылып кеткен.
Бұрғылау жабдығы опырылған үңгірдің астында қалып, нәтижесінде ауаға метан және басқа да улы газдар тарайтын үлкен кратер пайда болған.
Газдан шыққан улы заттар жақын маңдағы ауыл тұрғындарын улап кетуі мүмкін деп қауіптенген инженерлер газды өртеп, оның жанып бітуін күткен. От метанды жағатындықтан, олар кратердегі газ қоры бірнеше апта ішінде таусылады деп есептеген.
Алайда олай болмады. Содан бері кратер 50 жылдан астам уақыт бойы үздіксіз жанып келеді. Оны жер астындағы жарықшақты тау жыныстары арқылы сыртқа шығып жатқан табиғи газ қоректендіреді. Газдың таралу жылдамдығы оны жалынның жағу жылдамдығынан жоғары болып отыр.
Осылайша тез арада бақылауға алынатын өрт болуы тиіс болған жағдай адам қолымен жасалған ең ұзақ уақыт бойы сөнбей тұрған өрттердің біріне айналды.
Бұған дейін спутниктер Австралияның ортасында мінсіз шеңберді анықтағаны, ал оның құпиясы жер астында қалғаны хабарланған болатын.