Несие қажет емес жағдайлар
Импульсивті сатып алу. Егер сіз кенеттен бір нәрсе сатып алғыңыз келіп, ол күнделікті өмірге қажет болмаса, кредит ауыртпалық әкелуі мүмкін. Мысалы, ескі телефоныңыз жақсы жұмыс істеп тұрса да, жаңа телефон алу немесе қажетсіз интерьер заттарын сатып алу – дұрыс емес шешім.
Тұрақсыз табыс. Егер жұмысыңыз тұрақсыз немесе жалақы жиі кешіктірілетін болса, несие қаржылық қиындықтарға әкелуі мүмкін.
Жоғары пайыздық мөлшерлеме. Банк немесе микроқаржы ұйымдарының тұтынушылық несиелерінің пайыздық мөлшерлемесі екі-үш есеге дейін қосымша төлем жасауға әкеледі.
Үнемдеуге бейіл болмау. Кейбір адамдар бірнеше ай немесе жыл бойы ақша жинауға жалқаулық танытады.
Несие негізделген жағдайда
Мамандардың айтуынша, несие тек қажеттілік туындаған кезде ғана тиімді. Егер банктен алынған ақша маңызды мәселені шешуге көмектессе, несие толықтай ақталады. Мысалы:
- алғашқы тұрғын үйді ипотека арқылы алу;
- жұмысқа қажет көлік, ноутбук немесе смартфон сатып алу.
Тұрғын үй мен жұмысқа арналған электроника әдетте өз құнын ақтайды.
Фото: Zakon.kz/Максим Золотухин
Несие бойынша төлем мөлшері маңызды. Егер ол айлық табысыңыздың үштен бірінен аспаса, бұл қауіпсіз деңгей деп саналады.
Бөліп төлек ерекшеліктері
Онлайн-дүкендер көбінесе пайызсыз бөліп төлеу ұсынады. Егер сіз өз қаржылық мүмкіндігіңізге сенімді болсаңыз, бұл нұсқаны қарастыруға болады.
Бөліп төлеу – белгілі бір зат немесе қызметті сатып алу үшін берілетін пайызсыз несие. Бұл сізге қымбат затты қазір сатып алуға және бірден пайдалана бастауға мүмкіндік береді. Алайда төлемді бірнеше айға немесе жылдарға бөлгенде басқа шығындар туындауы мүмкін.
Бөліп төлеудің кемшіліктері:
- Дүкендер кейде бағаны көбейтіп, өз пайдасын қамтамасыз етеді.
- Бірнеше бөліп төлеу клиенттің қарызын көбейтеді, негізгі табыс қарызға кетеді.
- Кешіктірілген төлемдер барлық банктерде кредиттік тарихты нашарлатады.
"Бөліп төлеуге қатысты айту қиын, бәрі мақсатқа байланысты. Кейде төлемді кешіктіру кредитке айналады. Сондықтан қажет жағдайда ғана пайдалану керек. Екінші пәтер немесе бесінші телефон үшін бөліп төлеуге отыру дұрыс емес", – дейді Расул Рысмамбетов.
Ақша жинау – қауіпсіз әдіс
Ең сенімді жол – қажет затқа ақша жинау.
Артықшылығы:
- Пайыз, комиссия немесе жасырын төлемдер жоқ.
- Тек нақты құнын төлейсіз, қарызға болмайсыз.
- Ақша жинау процесінде шынымен қажетті ме, соны бағалай аласыз.
- Бағаларды салыстырып, тиімді ұсыныс табуға мүмкіндік бар.
Кемшіліктері:
- Уақыт талап етеді – айлар немесе жылдар кетуі мүмкін.
- Баға көтерілу қаупі бар.
- Кейде үнемдеу үшін өзіңізді шектеу қажет.
"Ақша жинау тиімді, бірақ теңге-доллар курсындағы сенімділікке байланысты. Қазақстан импортқа тәуелді, сондықтан курс өзгергенде бағалар да өзгереді", – дейді қаржы талдаушысы Расул Рысмамбетов.
Дұрыс шешім қабылдау әдісі:
- Заттың қажеттілігін және сатып алу шұғылдығын анықтау: егер күте алсаңыз, жинаңыз.
- Несиенің толық құнын есептеу: кей заттардың пайыздық қосымшасы өзіндік құнынан асып кетеді.
- Қарыз жүктемесін бағалау: айлық табыстың 30%-нан асатын несие қауіпті.
- Балама нұсқаларды қарастыру: тауарлар мен банктің шарттарын салыстырыңыз.
Қорыта айтқанда, қаржылық жағдай мен мақсаттарға байланысты. Шұғыл қажет болмаса, артық зат сатып алмау, қарызға бармау жақсы. Несие тек қиын жағдайда көмекке келеді. Қаржылық мүмкіндігіңізге сенімді болмасаңыз, ақша жинап, тыныш ұйықтаған тиімді.