2026 жылғы инновациялар индексі бойынша елдердің жаһандық рейтингінің жаңа нәтижелері Женевадағы Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының (ДЗМҰ) штаб-пәтерінде таныстырылды.
Биылғы индекс "Ғылымның алдыңғы шебіндегі кәсіпкерлерді қолдау" тақырыбына арналған. Зерттеуде ғылыми жаңалықтар мен озық технологияларды стартаптарға, технологиялық компанияларға және ауқымды шешімдерге айналдыру мәселелері қарастырылған.
Индекс деген не?
Жаһандық рейтингтің негізіне алынатын инновациялар индексі 80-нен астам көрсеткіштен тұрады. Олар екі негізгі санатқа бөлінеді: инновациялық ресурстар және инновациялық нәтижелер.
Инновациялық ресурстарды бағалау кезінде мемлекеттік басқарудың тиімділігі, заңдардың қауіпсіздігі мен тиімділігі, білім беру деңгейі, ғылыми ортаның сапасы мен зерттеушілер саны, нарық пен бизнестің дамуы ескеріледі.
Ал инновациялық нәтижелерді анықтау кезінде мамандар жасалған ғылыми өнімдер мен олардың болашағын, зияткерлік меншікке берілген патенттердің өсімін, жоғары технологиялық экспорт көлемін, тауар белгілерін және креативті индустриядағы инновацияларды бағалайды.
Қазақстанның көрсеткіші
Жылдық салыстыруға сәйкес, Қазақстан 2025 жылғы 81-орыннан 73-орынға көтеріліп, кейінгі 10 жылдағы ең жоғары нәтижесін көрсетті.
ДЗМҰ мәліметінше, Орталық және Оңтүстік Азия елдерінің өңірлік рейтингінде Қазақстан 11 экономиканың арасында төртінші орыннан екінші орынға көтерілді. Ал Орталық Азия елдері арасында көшбасшылық орнын сақтап қалды.
Инновациялық нәтижелер көрсеткіші бойынша да айтарлықтай өсім байқалды: Қазақстан 84-орыннан 73-орынға көтерілді. Ал инновациялық ресурстар бойынша елдің көрсеткіші 75-орыннан 73-орынға жақсарды.
Индекстің жеті негізгі бағытының ішінде ең жоғары өсім "Білім және технология саласындағы нәтижелер" көрсеткіші бойынша тіркелді – Қазақстан 87-орыннан 69-орынға, яғни бірден 18 сатыға көтерілген.
Сондай-ақ өндіріс пен экспорттың күрделілігі, өнеркәсіптік үлгілер және еңбек өнімділігінің өсімі бойынша да оң өзгерістер байқалды.
ТМД елдеріндегі жағдай
Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының бағалауынша, ТМД кеңістігіндегі инновациялық даму деңгейі бойынша Ресей көш бастады. Ел әлемдік рейтингте 60-орыннан 58-орынға көтерілді.
Екінші орында – Армения (әлемде 59-орын), үшінші орында – Қазақстан (73-орын).
Одан кейін Өзбекстан (77-орын), Әзербайжан (85-орын), Беларусь (88-орын), Қырғызстан (92-орын) және Тәжікстан (112-орын) орналасқан.
Әлем көшбасшылары
Инновациялық даму деңгейі бойынша әлемдік рейтингте Швейцария бірінші орында. Екінші орында Швеция, ал үшінші орында АҚШ тұр.
Әлемдегі инновациясы дамыған үздік он елдің қатарына сондай-ақ Оңтүстік Корея, Сингапур, Ұлыбритания, Нидерланд, Финляндия, Дания және Қытай кірді.
Инновацияларды енгізу деңгейі бойынша рейтингтің соңғы орындарында Чад, Нигер, Конго Демократиялық Республикасы, Ангола, Бурунди, Мали, Эфиопия, Зимбабве және Мавритания орналасқан.