ТЖ кезінде халыққа шұғыл психологиялық көмек: қағидалар бекітілді
![ТЖ кезінде халыққа шұғыл психологиялық көмек: қағидалар бекітілді, сурет - Zakon.kz жаңалық 31.05.2024 17:00](https://kaz.zakon.kz/pbi/WEBP/2024-05-31/file-1e5e7e92-4c42-48b1-a1cd-10789acd60bf/400x225.webp)
Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар кезінде халыққа шұғыл психологиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру жөніндегі іс-шаралар ТЖ жою жедел штабының басшысына жүктеледі, үйлестіру ҚР ТЖМ медициналық-психологиялық қызмет басқармасына жүктеледі.
Төтенше жағдайды жоюға шұғыл психологиялық қызмет мамандарын тарту критерийлері адамдардың өміріне немесе денсаулығына қауіп төндіруі, зардап шеккендердің, қаза тапқандардың, хабар-ошарсыз кеткендердің және олардың туыстарының болуы болып табылады. Зардап шеккен халыққа және АҚҚ қызметкерлеріне шұғыл психологиялық көмектің барлық түрлері өтеусіз негізде көрсетіледі.
ТЖ орнына келгеннен кейін психологтар зардап шеккендерге, хабар-ошарсыз кеткендердің туыстарына, қаза тапқандардың жақындарына және ТЖ жоюға қатысатын МҚА қызметкерлеріне дереу психологиялық көмек көрсетуге кіріседі.
Жәбірленушінің немесе ОГЗ қызметкерінің жай-күйін бағалау және өткір психикалық реакциялардың пайда болу мүмкіндігі жүргізіледі.
ТЖ жою барысында психолог Республика Денсаулық сақтау органдарының, ҚР ІІМ, жергілікті атқарушы органдардың өкілдерімен, сот-медициналық сараптама мамандарымен, әлеуметтік қызметкерлермен және басқа да ұйымдармен өзара іс-қимыл жасайды.
Сонымен қатар, психологтар бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерімен ТЖМ немесе аумақтық бөлімшелердің баспасөз қызметі арқылы өзара әрекеттеседі.
Зардап шеккендерге шұғыл психологиялық көмек көрсету қағидалары:
- психолог зардап шеккен адаммен немесе ОГЗ қызметкерімен байланыс орнатады;
- жәбірленушінің немесе ОГЗ қызметкерінің өзекті психологиялық жағдайын қалыпқа келтіреді, өткір психикалық реакцияларды түзетеді;
- жағдай тұрақталғаннан кейін психолог зардап шегушіні туыстарына береді, МҚО қызметкері жедел штаб басшысына беріледі;
- егер ЭҮП көрсету психологтың құзыретінен тыс болса немесе жәбірленушінің жағдайы тұрақтанбаса, ол оны жедел медициналық жәрдем бригадасына береді.
Ережелер сонымен қатар балаларға ЭҮП көрсетудің ерекшеліктерін қарастырады:
- психолог балалармен заңды өкілдердің немесе туыстарының қатысуымен байланыс орнатады;
- заңды өкілдері немесе туыстары болмаған жағдайда психолог балаға қауіпсіз жағдайларды қамтамасыз ете отырып, көмек көрсетеді және олардың психологиялық және жас ерекшеліктерін ескереді;
- ЭҮП ойын түрінде сурет салу арқылы аяқталады;
- аяқтағаннан кейін психолог балаларды заңды өкілдеріне немесе туыстарына қайтарады.
Мүгедектігі бар адамдарға ЭҮП көрсету ерекшеліктері:
- психолог ЭПП-ны физикалық және физиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, адамдардың ерекше санатын көрсету кезінде өзара әрекеттесудің арнайы әдістерін (электрондық құрылғылар, қимылдар)пайдаланады;
- психолог мүгедектігі бар адамдарды заңды өкілдеріне немесе жедел медициналық жәрдем бригадасына береді.
ТЖ жоюға қатысқан азаматтық қорғау органдарының қызметкерлеріне психологиялық көмек аяқталған сәттен бастап 5 жұмыс күнінен ерте көрсетілмейтінін көздейді.
"Қауырт желі" телефоны халыққа шұғыл психологиялық көмек көрсету нысандарының бірі болып табылады және адам шығынына әкеп соққан ТЖ туындаған және жойылған кезде, адамдардың денсаулығына залал келтірген кезде, елеулі материалдық шығындарда, кең қоғамдық резонансы бар халықтың өмір сүру жағдайларына қауіп төнген немесе бұзылған кезде ұйымдастырылады.
Жедел желі телефонын ашу (жабу) туралы шешімді жедел жағдайды талдау барысында ТЖ жою жөніндегі жедел штаб басшысы қабылдайды және орталық базасында Министрліктің дағдарыс жағдайларында немесе аумақтық бөлімшелердің дағдарыс жағдайларындағы басқармаларында ұйымдастырылады.
"Жедел желі" телефон нөмірі туралы ақпаратты бұқаралық ақпарат құралдарында тарату арқылы министрліктің баспасөз қызметі және оның аумақтық бөлімшелері халыққа жеткізеді. "Жедел желі" телефоны тек халыққа ақпараттық қолдау көрсету және ЖПП көрсету үшін пайдаланылады.
Қағидалар сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар жойылғаннан кейін азаматтық қорғау органдарының қызметкерлеріне психологиялық көмек көрсетуді көздейді.
МҚА қызметкерлеріне психологиялық көмек келесі кезеңдерден тұрады:
- психодиагностикалық кезең-жарақаттан кейінгі бұзылыстың белгілерін анықтау үшін ТЖ аймағына қатысқан АҚҚ қызметкерлерімен психологиялық әдістемелер мен тесттер өткізу;
- профилактикалық кезең-дебрифингтер немесе топтық психологиялық сабақтар, сондай-ақ МБО қызметкерлерімен жеке әңгімелер өткізу;
- психокоррекциялық кезең-егер психодиагностикалық тексеру нәтижелері бойынша МҚА қызметкерінде жарақаттан кейінгі бұзылыстың белгілері анықталса, онымен психотерапиялық сессиялар өткізілсе жүргізіледі.
Бұйрық 2024 жылғы 10 маусымнан бастап қолданысқа енгізіледі.