Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, еліміз бойынша орташа жалақы 420 922 теңге болды, ал еңбекке ақы төлеу қоры 5,6 млн жұмысшыға шаққанда 6,66 трлн теңгеге жетіп, рекорд жаңартты. Алайда бұл сандардың ар жағында алаңдатарлық көрініс тұр: табыстар қағаз жүзінде өсіп жатқанымен, халықтың нақты өміріндегі жағдай ондай емес.
Қай өңірлерде жалақы жоғары, қай жерде төмен?
Жалақы деңгейі бойынша көшбасшы аймақтар – шикізат өндіретін өңірлер мен ірі қалалар:
- Маңғыстау облысы – 575 082 теңге (нақты индексі – 92,0%);
- Ұлытау облысы – 549 298 теңге (97,0%);
- Атырау облысы – 544 679 теңге (83,2%);
- Астана қаласы – 528 060 теңге (102,0%);
- Алматы қаласы – 497 509 теңге (98,1%).
Парадокс мынада: жалақы атаулы түрде ең жоғары өңірлерде нақты табыс, керісінше, төмендеуде. Мәселен, Атырау облысында сатып алу қабілеті 16,8%-ға қысқарған.
Ең төменгі жалақы байқалған өңірлер – елдің солтүстігі мен оңтүстігі:
- Солтүстік Қазақстан облысы – 309 712 теңге (102,0%);
- Шымкент қаласы – 315 045 теңге (99,8%);
- Жетісу облысы – 340 099 теңге (109,4%).
Жетісу облысы нақты жалақы өсімі бойынша елде бірінші орынға шықты – 9%-дан астам өсім тіркелген.
Салалар бойынша көшбасшылар мен аутсайдерлер
Әдеттегідей, ең жоғары жалақы алатындар:
- Қаржы саласы – 892,8 мың теңге,
- Шикізат өндірісі – 838,6 мың теңге,
- Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ) – 692,1 мың теңге.
Ең төменгі жалақы тіркелген салалар:
- Ауыл шаруашылығы – 281,2 мың теңге,
- ТКШ (тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы) – 282,2 мың теңге,
- Қонақүй бизнесі және туризм – 256,7 мың теңге.
Экономист Руслан Султановтың айтуынша, көптеген салалар нақты табыс бойынша "қызыл аймаққа" түскен.
- Құрылыс саласы – сатып алу қабілеті 13,9%-ға төмендеді;
- АКТ саласы – минус 13,1%;
- Білім беру мен денсаулық сақтау салалары – әрқайсысы 3,1%-ға төмендеген.
Айта кетерлігі, аталған салаларда елдегі жұмыс күшінің 37,4%-ы, яғни 3,5 млн адам еңбек етеді.
"Халық көп шоғырланған салаларда сатып алу қабілетінің төмендеуі ішкі сұраныстың әлсіреуіне және әлеуметтік теңсіздіктің тереңдеуіне әкеледі. Ал жоғары жалақы төлейтін салалар – қаржы, өндіріс, АКТ – өз көшбасшылығын сақтап, алшақтықты арттыра түсуде", – дейді экономист Руслан Султанов.
Оның айтуынша, нақты табыстың орнықты өсуіне қол жеткізу үшін тек индекстеу жеткіліксіз – еңбек өнімділігін арттыру, жұмыс күші көп салалардағы тиімділікті көтеру және инфляциялық қысымды азайту қажет. Сонда ғана жалақы елдің экономикалық сапалы өсуінің шынайы факторы бола алады, ал құрғақ статистика көрсеткіш емес.