Алтын қоры екі есеге жуық өсті
2026 жылдың күзінің басында Қазақстанның алтын-валюта резервтері 70,6 млрд долларға жетті. Бір жыл ішінде олар 16,3 млрд долларға немесе 29,9%-ға өскен. 2025 жылғы тамызда резерв көлемі 54,3 млрд доллар болған.
Ұзақ мерзімді кезеңдегі өзгеріс бұдан да айқын. Ұлттық банк статистикасына негізделген Finprom.kz деректеріне сәйкес, 2023 жылғы тамызда Қазақстанның резервтері 33,6 млрд доллар болған. Үш жыл ішінде олардың көлемі екі еседен астам артты, ал орташа жылдық өсім шамамен 28%-ды құрады.
Алайда резервтердің көлемі ғана емес, құрылымы да өзгерді.
Валютаның орнын алтын құймалары басты
Тамыздың соңында резервтердегі алтынның құны 55,8 млрд долларға жетті. Еркін айырбасталатын валютадағы активтердің, соның ішінде шетелдік бағалы қағаздар, депозиттер және басқа да құралдардың көлемі 14,8 млрд доллар болды.
Нәтижесінде алтынның үлесі Қазақстан тарихындағы рекордтық көрсеткішке – 79,1%-ға жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 63,8%, екі жыл бұрын 54,9% болған.
Бұдан да ертеректегі деректерге қарасақ, өзгерістің ауқымы одан сайын айқын көрінеді. 2017 жылғы тамызда алтынның алтын-валюта резервтеріндегі үлесі 36,7% болған. Тоғыз жыл ішінде арақатынас іс жүзінде керісінше өзгерді: бағалы металл резервтердің аз бөлігінен негізгі активіне айналды.
Физикалық тұрғыдан алғанда, Ұлттық банктің қорында шамамен 12,1 млн трой унция алтын бар. Бұл шамамен 377 тонна.
Алтын қорының құнының өсуі тек металл сатып алуға байланысты емес. Осы кезеңде алтынның өзі де айтарлықтай қымбаттады. World Gold Council есептеуінше, 2026 жылдың екінші тоқсанында LBMA (Лондон бағалы металдар нарығы қауымдастығы – ред.) бойынша алтынның орташа бағасы трой унциясына 4 506,29 доллар болды. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 37%-ға жоғары.
Яғни резервтердегі алтын үлесінің өсуіне бірден екі фактор әсер етті: Қазақстан қосымша алтын сатып алды, ал қолдағы әрбір тонна алтынның құны күн сайын өсті.
377 тонна – бұл көп пе?
Әлемдік өлшеммен алғанда, 377 тонна – өте қомақты көрсеткіш. Дегенмен Қазақстан алтын қоры ең көп елдерден әлі де әлдеқайда кейін тұр. Trading Economics-тің соңғы статистикасына сәйкес, АҚШ-та шамамен 8 133 тонна, Германияда – 3 350, Италияда – 2 452, Францияда – 2 437, Қытайда – 2 346, Ресейде – 2 283 тонна алтын бар.
Келесі елдерде айырмашылық біртіндеп азаяды: Швейцарияда – шамамен 1 040 тонна, Үндістанда – 881, Жапонияда – 846, Польшада – 632, Нидерландта – 612, Түркияда – 531 тонна.
Қазақстан келесі топтағы елдерге әлдеқайда жақын. Өзбекстанда шамамен 432 тонна, Тайваньда – 424, Португалияда – 383 тонна алтын бар. Ал Қазақстан шамамен 377 тоннамен солардың артында тұр.
Осылайша, республика ресми алтын резервтерінің көлемі бойынша әлем елдерінің арасында 16-орында.
Қазақстан Сауд Арабиясынан (шамамен 323 тонна), Ұлыбританиядан (310 тонна), Испаниядан (282 тонна), Австриядан (280 тонна) және Бельгиядан (227 тонна) көбірек алтынға ие.
Орталық Азияда Қазақстан әзірге тек Өзбекстаннан кейін тұр. Екі ел арасындағы айырмашылық шамамен 55 тонна. Салыстыру үшін, Қырғызстанның алтын қоры шамамен 49 тонна деп бағаланады.
Алтынға сұраныс жоғары
Еліміздің жоғары көрсеткіші көп жыл бойы жинақталған қордың нәтижесі емес. Ұлттық банк қазір де алтынды белсенді түрде сатып алып жатыр.
World Gold Council мәліметінше, Қазақстан 2026 жылдың басынан шілдеге дейін тағы 29 тонна бағалы металл сатып алып, әлемдегі орталық банктер арасындағы алтынды ең көп сатып алған бес елдің қатарына кірді.
Алайда бұл жерде Қазақстан жалғыз емес. Әлемдегі орталық банктер алтын қорын ұлғайтуды жалғастырып жатыр. 2026 жылдың екінші тоқсанында олар 288,9 тонна алтын сатып алған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 62%-ға көп.
Айта кетейік, 2026 жылғы тамызда Қазақстан үкіметі Ұлттық қордың валюталық активтері 2029 жылы 70,6 млрд долларға дейін өсетінін хабарлаған болатын.