mgorod.kz редакциясындағы әріптестер ай сайын ресми түрде 300 мың теңге табыс табатын қазақстандықтың қанша несие ала алатынын анықтап көрді. Бұл соманы қолданыстағы талаптарға сүйене отырып есептеген.
Қолданыстағы қағидаларға сәйкес, борыш жүктемесі коэффициентінің (БЖК) ең жоғары рұқсат етілген деңгейі – 0,5 немесе 50%. Яғни адамның барлық несиесі бойынша ай сайынғы төлемдері есепке алынатын орташа айлық табысының жартысынан аспауға тиіс.
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі де несие рәсімдемес бұрын БЖК-ны осы қағида бойынша есептеуді ұсынады.
Осылайша, жалақы 300 мың теңге болса:
300 000 × 50% = 150 000 теңге.
Демек, басқа қарызы жоқ адам үшін барлық несие бойынша ай сайынғы төлемнің шекті мөлшері шамамен 150 мың теңге болады.
Алайда бұл банк ай сайынғы төлемі 150 мың теңге болатын несиені міндетті түрде береді дегенді білдірмейді. Банк өзінің скоринг жүйесі арқылы клиенттің несие тарихын, табысының тұрақтылығын және басқа да тәуекелдерді қосымша бағалайды.
Несиенің нақты сомасы оның мерзімі мен пайыздық мөлшерлемесіне де байланысты. Бес жылға арналған аннуитеттік төлемді, яғни ай сайын бірдей сомада төленетін төлемді есептегенде, шамамен мынадай сомалар шығады:
- Жылдық пайыздық мөлшерлеме 20%, ал ай сайынғы төлем 150 мың теңге болса, бес жылға алуға болатын несие сомасы шамамен 5,66 млн теңгені құрайды.
- Жылдық пайыздық мөлшерлеме 30% болса, несие сомасы шамамен 4,64 млн теңге болады.
Бұл мөлшерлемелер нақты бір банктің ұсынысы емес. Олар пайыздық мөлшерлемеге қарай несие сомасының қалай өзгеретінін көрсету үшін есептеу мысалы ретінде келтірілген. Нақты банктік өнімде жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (ЖТСМ), комиссиялар және өзге де төлемдер ескеріледі.
Сондықтан жалақысы 300 мың теңге болатын адам 7–8 млн теңге несие ала алады деп кесіп айтуға болмайды. БЖК бойынша шектеуге байланысты қолжетімді несие сомасы едәуір азаюы мүмкін.
Бұған дейін қазақстандықтардың несие бойынша қанша қарызы бар екенін жазған едік.