Құжат кеменің қауіпсіз жүзуін және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету үшін қажетті экипаждың ең аз құрамына қойылатын талаптарды айқындайды.
Талаптар теңіз кемелерінің Мемлекеттік кеме тізілімінде, ҚР халықаралық кеме тізілімінде және бербоут-чартер тізілімінде мемлекеттік тіркеуге жататын өздігінен жүретін кемелерге қолданылады.
Кеме экипажының ең аз құрамында мына лауазымдағы азаматтар болады:
- капитан;
- капитанның аға көмекшісі;
- капитанның кезекші көмекшісі;
- аға механик; кезекші механик;
- екінші механик;
- электромеханик;
- палуба командасының қатардағы құрамы;
- машина командасының қатардағы құрамы.
Кеме иесі кеме экипажының ең аз құрамындағы қызметкерлердің саны мен лауазымдарына бағалау жүргізеді. Оның нәтижесі бойынша штат кестесі әзірленеді.
Бағалау жүргізілгеннен кейін әрбір кемеге экипаждың ең аз құрамы туралы куәлік беріледі.
Кеме экипажының ең аз құрамына жолаушыларға қызмет көрсететін қызметкерлер, кеменің командалық құрамы және кеме командасы кірмейді.
Кеме экипажының саны куәлікте көрсетілгеннен аз болса, оның теңізге шығуына жол берілмейді. Бұған мынадай жағдайлар себеп болады:
- экипаж мүшесінің қайтыс болуы;
- экипаж мүшесінің кемеден тыс жерде емделуін талап ететін ауруы немесе жарақаты;
- экипаж мүшесінің рейске шыға алмауы (құқық қорғау органдарының ұстауы, хабар-ошарсыз жоғалуы, белгіленген рейске шығу уақытына дейін кемеге оралмауы, құжаттарын жоғалтуы).
Бұл жағдайда кеме иесі немесе капитан порттың теңіз әкімшілігін экипаждың ең аз құрамындағы бір мүшенің болмағаны туралы жазбаша түрде еркін нысанда хабардар етуі тиіс. Хабарламада кеме туралы мәліметтер, экипаж мүшесінің тегі, аты, әкесінің аты, лауазымы және аталған жағдайдың туындау себебі көрсетіледі.
Тез бұзылатын жүктерді тасымалдайтын және сыныбында тиісті класс белгісі бар кемелердің экипажының ең аз құрамына қосымша кезекші механик лауазымы енгізіледі.
Негізгі дизель-электр қондырғысының қуаты 3000 кВт-тан жоғары жолаушылар кемелерінің экипажына екі электромеханик, ал жолаушылар тасымалдамайтын кемелерге бір электромеханик енгізіледі.
Негізгі дизель-электр қондырғысының қуаты 3000 кВт-тан төмен жолаушылар кемелеріне бір электромеханик енгізіледі.
Екі және одан да көп күнге созылатын халықаралық рейстер жасайтын, бортында 100 немесе одан да көп адам бар кемелердің экипажының ең аз құрамына қосымша жалпы тәжірибелік дәрігер кіреді.
Экипаж мүшелерінің саны 10 немесе одан көп кемелердің экипажының ең аз құрамына қосымша аспаз енгізіледі.
Сонымен қатар құжатта катерлер мен катамарандарға, әуе жастығындағы кемелерге, жүк кемелеріне, құтқару қайықтарына, құтқару салдарына, мұнай танкерлеріне және басқа да кемелерге арналған экипаждың ең аз құрамына қойылатын талаптар белгіленген.
Кеме иесі мыналарды қамтамасыз етуге міндетті:
- экипажды талаптарға сәйкес жасақтау;
- әрбір экипаж мүшесінде оның біліктілігін растайтын құжаттардың болуы;
- экипаж мүшелерінің қайта даярлау және біліктілікті арттыру курстарынан өтуі;
- капитан каютасында немесе басқару рубкасында қажетті құжаттарды, оның ішінде медициналық қорытындыларды, экипаж мүшелерінің біліктілігі мен тәжірибесін растайтын құжаттарды сақтау;
- экипаж мүшелерін олардың құқықтары мен міндеттерімен, кеменің сипаттамалары және құрылғыларымен таныстыру;
- төтенше жағдай кезінде экипаждың іс-қимылын үйлестіру.
Кеме экипажының ең аз құрамына қойылатын талаптарды мыналар бұзады:
- экипаж саны куәлікте көрсетілген мөлшерден аз болған кезде, порттың теңіз әкімшілігінің уәкілетті тұлғасы кеме рөліне кемені осындай экипаж құрамымен теңізге шығаруға рұқсат туралы жазба енгізбестен немесе жеңілдік рұқсатынсыз кеменің теңізге шығуы;
- бір немесе бірнеше экипаж мүшесінде теңіз көлігі мамандарын даярлау туралы қажетті куәліктердің және кәсіби дипломдардың болмауы;
- куәлік берілген кездегі талаптардан өзгеше етіп кемені қайта жабдықтау немесе пайдалану, сондай-ақ куәлікте көрсетілген шектеулерді бұза отырып басқару;
- куәліктің дұрыс емес ақпарат және/немесе жалған құжаттар негізінде алынғанын анықтау;
- экипаж мүшелерінің демалысының ең аз сағат санына қойылатын талаптардың сақталмауы.
Бұзушылықтар анықталған жағдайда порт капитаны:
- кеменің теңіз портынан шығуына рұқсат беруден бас тартады;
- әкімшілік айыппұл салады;
- Талаптардың 36-тармағының 3-тармақшасында көрсетілген жағдайлар анықталса, куәлікті кері қайтарып алады.
Куәліктің дұрыс емес ақпарат немесе жалған құжаттар негізінде алынғаны, сондай-ақ экипаж мүшелерінің демалысының ең аз сағат санына қойылатын талаптардың сақталмағаны анықталған жағдайда порт капитаны куәлікті кері қайтарып алады.
Бұйрық 15 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді.