Инфляциялық айырмашылық
Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, ел қалаларында әлеуметтік маңызы бар тауарлар бағасының жылдық индексі орта есеппен 109,1%, яғни негізгі азық-түлік шамамен 9% қымбаттаған. Бұл көрсеткіш ресми тіркелген 12,4% жылдық азық-түлік инфляциясынан төмен.
Алайда өңірлердегі жағдай айтарлықтай әркелкі.
Ең "тұрақты" қалада өсім 106% шамасында болса, рейтингтің көшіндегі қалада көрсеткіш 114%-дан жоғары. Бұл елде инфляциялық қысымның әр қалада әртүрлі сезілетінін көрсетеді.
Ет, қарақұмық, сүт – бағаның негізгі драйверлері
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары себетінің қымбаттауына негізінен келесі тауарлар әсер еткен:
- сиыр еті (жауырын-кеуде бөлігі) – орташа индекс 126%;
- күнбағыс майы – 120,7%;
- қарақұмық – 116,5%, кей қалаларда 140–150%-ға дейін;
- сүт өнімдері – сары май 112%, айран мен ірімшік 110%-нан жоғары.
Азық-түлік ең қатты қымбаттаған қала
2024 жылғы желтоқсаннан 2025 жылғы желтоқсанға дейінгі кезеңде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасы ең жылдам өскен қала – Жезқазған.
Бұл қаладағы жиынтық индекс 114,8%, елдегі орташа деңгей – 109,1%. Демек, Жезқазған тұрғындары үшін негізгі азық-түлік себеті бір жылда 15%-ға жуық қымбаттаған.
Баға қатты өскен тауарлар:
- сиыр еті – 142,4%;
- қарақұмық – 145,8%;
- күнбағыс майы – 128,8%;
- сәбіз – 117,2%.
Инфляция ең төмен тіркелген өңірлер
Керісінше, инфляциялық қысым Алматы мен Астана қалаларында салыстырмалы түрде әлдеқайда төмен.
- Минималды өсім Астанада – 106,9%.
- Алматыда жылдық индекс – 109,4%.
Мегаполистерде бағаның төмендеуіне қатаң бақылау, саудагерлердің үстеме бағасын шектеу және тұрақтандыру қорларын пайдалану әсер етіп отыр. Ал моноқалалар мен өндірістік өңірлер керісінше, бағаның қатты шарықтау аймағына айналған.
Алматы мен Астанада бағаның ең төмен өсуі саудадағы бақылаудың күшеюінен және тұрақтандыру қорларын тиімді қолданудан болып отыр. Осылайша ірі қалаларда базалық азық-түлік бағасы салыстырмалы түрде "жайлы". Ал моноқалалар мен өнеркәсіптік өңірлерде баға "қызуы" жоғарылап, жергілікті атқарушы органдардың ерекше назарын қажет етеді.
Бұған дейін Қазақстанның Ұлттық банкі теңге бағамына қатысты маңызды мәлімдеме жасағанын жазғанбыз.