Энергетика министрлігінің 22 шілдедегі мәліметінше, тұжырымдама инфрақұрылымды жаңғыртуға, экспортты кеңейтуге және орнықты даму тәжірибесін енгізуге инвестиция тартуды көздейді. Бұл Қазақстанға Орталық және Оңтүстік Азия нарықтарында өз позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.
"Стратегия саланың соңғы жетістіктеріне негізделген: Атырау, Павлодар және Шымкенттегі үш негізгі МӨЗ-ді жаңғыртудан кейін жылдық өңдеу қуаты 17 млн тоннаға жетті. Өңдеу тереңдігі 89%-ға, ал мотор отынын өндіру көлемі Euro-4 және одан жоғары стандарттарға сәйкес келді. Бұл жаңартулар ішкі сұраныстың 90-95% қамтамасыз етуге мүмкіндік берді және жоғары қосылған құнды өнім экспортын бастауға негіз қалады", - делінген хабарламада.
Тұжырымдаманың орталық элементі – мұнай өңдеу қуатын екі еседен астам арттыру жоспары: 18 млн тоннадан 39 млн тоннаға дейін. Бұл қолданыстағы зауыттарды кеңейту және жаңа мұнай-химия кешенін салу арқылы іске асады. Мұндай өзгеріс саланың құрылымын түбегейлі өзгертеді, өңдеу тереңдігін 94%-ға дейін жеткізу көзделген.
Құжатта жаһандық сын-тегеуріндерге бейімделудің маңыздылығы көрсетілген. Олардың ішінде:
- Азияда мұнай өнімдеріне сұраныстың жыл сайын 2–3% артуы (2023 жылғы Халықаралық энергетика агенттігінің бағалауына сәйкес);
- декарбонизацияның күшеюі бар.
Қазақстан саланы ESG (экологиялық, әлеуметтік және корпоративтік басқару) қағидаттарына сәйкес жаңартып, баламалы энергия көздеріне көшуге ниетті.
Стратегияның негізгі басымдықтары:
- Ішкі нарықты толық қамтамасыз ету: урбанизация мен өндірістің дамуына байланысты тұтыну жыл сайын 1,5–2%-ға артады деп болжанып отыр;
- Экспортты күшейту: Қытай, Үндістан және Орталық Азия елдері нарығына бағытталған. 2040 жылға дейін өндірістегі экспорт үлесін 30%-ға дейін арттыру көзделген;
- Мұнай-газ химиясын дамыту: полимерлер мен тыңайтқыштар өндіретін жаңа тізбектер құрылып, 5 млрд АҚШ долларына дейін инвестиция тарту жоспарланып отыр;
- ЖІӨ-ге үлесті арттыру: өңдеу тереңдігін арттыру және жаңа жұмыс орындарын ашу арқылы;
- Реттеуші база мен кадр әлеуетін жетілдіру: халықаралық компаниялармен әріптестік орнатып, технология алмасу жүзеге асырылады.
Стратегия Қазақстанның 30 млрд баррель мұнай қорын ескеріп, шетелдік инвестиция тартуға жол ашады. Жасыл энергетикаға жаһандық бетбұрыс жағдайында бұл құжат Қазақстанды шикізаттық экспорттан жоғары технологиялы өңдеуге көшу арқылы өңірлік көшбасшы ретінде танытуы мүмкін. Бұл экономиканың мұнай бағасына тәуелділігін азайтып, тұрақтылығын арттырады.
Құжатты іске асыру 2025 жылы басталып, МӨЗ-дерді цифрландыру бойынша пилоттық жобалармен жүреді.