Қағидаларда мына мәселелер бойынша жол қозғалысын ұйымдастыру тәртібі белгіленген:
- көлік құралдарын тоқтату және тұраққа қою, оның ішінде автотұрақ орындарын ұйымдастыру және олардың жұмыс істеуі;
- Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске сәйкес ұсталған көлік құралдарын арнайы алаңдар мен тұрақтарға жеткізу (эвакуациялау), уақытша сақтау, жеткізу мен сақтау құнын төлеу және көлік құралдарын иесіне қайтару;
- Алматы аумағында қорғаныш конструкциялары мен реттеуші элементтерді – шлагбаумдар мен басқа да қоршауларды орнату.
Алматы аумағында, сондай-ақ меншік нысанына қарамастан барлық автотұрақта мемлекеттік тіркеу нөмірлік белгісін тануға кедергі келтіретіндей күйдегі, орнатылған немесе тозған көлік құралын тоқтатуға не тұраққа қоюға тыйым салынады. Сондай-ақ бөгде заттар, материалдар немесе құрылғылар арқылы автокөліктің мемлекеттік нөмірін өзгертуге не жасыруға жол берілмейді.
Алматыдағы автотұрақ орындары меншік түріне қарай коммуналдық және жекеменшік болып бөлінеді:
- коммуналдық ақылы автотұрақтар – Алматы әкімдігінің шешімімен айқындалған және коммуналдық меншіктегі тұрақтар;
- жекеменшік автотұрақтар – көлік құралдарын орналастыруға арналған ғимаратты, құрылысты немесе жер учаскесін меншік құқығымен не өзге де заңды негізде иеленетін жеке тұлға, мемлекеттік емес заңды тұлға немесе жеке кәсіпкер ұйымдастырған тұрақтар.
Алматы аумағындағы автотұрақтар меншік түріне қарамастан мынадай санаттарға бөлінеді:
- тротуар үлгісіндегі автотұрақтар;
- алаң үлгісіндегі автотұрақтар;
- жерасты тұрақтары;
- көлікті қалдырып кетуге арналған тұрақтар;
- жабық үлгідегі жерүсті көпдеңгейлі тұрақтар;
- механикаландырылған автотұрақтар;
- жеке мобильділік құралдарын қоюға арналған орындар.
Тротуар үлгісіндегі коммуналдық ақылы автотұрақтарға көк түсті жол таңбасы салынуы мүмкін.
Ақылы автотұрақтарды ұйымдастыру кезінде мыналардың болуы міндетті:
- Жол жүрісі қағидаларына сәйкес жол қозғалысын ұйымдастырудың техникалық құралдары;
- мынадай мәліметтер қамтылған ақпараттық тақта:
- басқарушы ұйымның немесе меншік иесінің атауы;
- жұмыс тәртібі;
- тариф;
- төлем тәсілдерінің тізімі;
- байланыс орталығының телефон нөмірі және басқарушы ұйымның немесе меншік иесінің веб-сайты;
- мобильді қосымшаның атауы, егер бар болса.
Коммуналдық ақылы автотұрақтарды пайдаланғаны үшін төлем мына тәсілдердің бірімен бақыланады:
- автотұрақтарды аралап, белгілі бір көлік құралының нақты тұрақ орнында тұрғанын белгіленген уақыт аралығында тіркейтін автоматтандырылған бақылау көліктері арқылы;
- тұраққа орнатылған фото және бейнетіркеу құралдары, кіру мен шығуды бақылайтын құрылғылар, соның ішінде шлагбаумдар және өзге де жабдықтардан тұратын стационарлық бақылау кешендері арқылы.
Тротуар үлгісіндегі коммуналдық ақылы автотұрақтардың жұмыс уақыты сағат 08:00-ден 20:00-ге дейін белгіленген.
Коммуналдық ақылы автотұрақтарды пайдалану ақысы алдын ала төленеді.
Сонымен бірге көлік тұраққа қойылған күні сағат 23:59-дан кешіктірмей, кейіннен төлеуге де рұқсат етіледі.
Коммуналдық ақылы автотұрақтарды пайдалану ақысы тұрақ сессиясының әр минуты үшін есептеледі.
Тротуар үлгісіндегі коммуналдық ақылы автотұрақтарда көлік тоқтаған сәттен бастап алғашқы бес минут тегін. Бұл жеңілдік жолаушыларды отырғызу немесе түсіру, сондай-ақ көлікке жүк тиеу немесе одан түсіру үшін беріледі.
Алаң үлгісіндегі коммуналдық ақылы автотұрақтарда, жерасты тұрақтарында, көлікті қалдырып кетуге арналған тұрақтарда, жабық үлгідегі жерүсті көпдеңгейлі және механикаландырылған автотұрақтарда тұрақ уақыты аяқталғаннан кейін аумақтан шығу үшін 10 минуттық жеңілдік кезеңі қарастырылған. Бұл уақыт тек тұрақ аумағынан шығуға беріледі және оны көлікті әрі қарай тұрақта қалдыру үшін пайдалануға болмайды.
Коммуналдық ақылы автотұрақтарды пайдалану ақысын төлеуден мына көлік иелері босатылады:
- Ұлы Отан соғысының ардагерлері, басқа мемлекеттер аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері, жеңілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер және еңбек ардагерлері;
- бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар және мүгедектігі бар баланың заңды өкілдері;
- "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ І немесе ІІ дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен марапатталған көпбалалы аналар;
- Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен азаматтар;
- электр көліктерінің иелері.
Көппәтерлі тұрғын үйлердегі тұрғын немесе тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері, сондай-ақ мұндай үй-жайларды жалға алушылар өздері таңдаған бір автотұрақты тегін пайдалана алады. Бір үй-жайға бір көлік құралына ғана тегін тұрақ орны беріледі.
Автотұрақ үй-жай орналасқан жерден 500 метрге дейінгі радиуста басқарушы ұйым белгілеген тәсілмен таңдалады.
Тегін пайдалану құқығын басқарушы ұйымның интернет-ресурсы немесе азаматтардың барлық өтінішін қабылдау және өңдеудің бірыңғай платформасы арқылы өтініш беріп рәсімдеуге болады.
Жеке және заңды тұлғалардың автотұрақты тегін пайдалану құқығы мына жағдайларда тоқтатылады:
- тегін пайдалану құқығын беруге негіз болған мән-жайлар жойылғанда, оның ішінде:
- үй-жайға меншік құқығы тоқтатылғанда;
- көлік құралына меншік құқығы тоқтатылғанда;
- үй-жайды жалға алу шартының мерзімі аяқталғанда;
- көлік құралының тіркеу деректері өзгеріп, басқарушы ұйымның оны сәйкестендіруі мүмкін болмағанда;
- өтініш беруші тегін пайдалану құқығын алуға негіз болған жалған мәліметтерді немесе қолдан жасалған құжаттарды ұсынғанда;
- тегін пайдалану құқығы заңсыз деп танылған сот актісі заңды күшіне енгенде;
- тегін пайдалану құқығы берілген адамның өтініші бойынша.
Электр самокаттарын тұраққа қою
Жеке тұлғалар, пайдаланушылар, заңды тұлғалар немесе жеке кәсіпкерлер жеке мобильділік құралдарын, оның ішінде электр самокаттарын тек арнайы белгіленген тұрақтарға, жол таңбасының шегінен шықпай орналастыруға міндетті.
Жеке мобильділік құралдарының тұрақтарында:
- қандай да бір заттарды немесе қоршауларды орнату не өзге тәсілдермен тұрақ орындарын алдын ала иемденуге;
- ақауы бар, зақымданған және пайдалануға жарамсыз жеке мобильділік құралдарын орналастыруға;
- басқа адамдардың тұрақ орындарын пайдалануына кедергі келтіруге тыйым салынады.
Қағидаларды бұза отырып орналастырылған жеке мобильділік құралдары арнайы алаңдарға немесе тұрақтарға көшіріледі.
Шешім 2026 жылғы 16 тамыздан бастап қолданысқа енгізілді.