Бұл тақырыпқа байланысты екі ресми құжат бар. Оларға сүйенсек:
Біріншісі – Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексіне өзгерістер енгізу туралы 2026 жылғы 9 қаңтардағы №257-VIII заң.
Бұл заңдағы кейбір өзгерістер жарияланғаннан кейін 60 күн өткен соң, яғни 2026 жылғы 12 наурыздан бастап күшіне енеді.
Мұнда ӘҚБтК-нің 31-бабы – "Әкімшілік құқықбұзушылықты автоматты режимде анықтау немесе тіркеу кезіндегі әкімшілік жауапкершіліктің ерекшеліктері" деген баптың жаңа редакциясы енгізілген.
Бұрын бұл бапта былай деп жазылған:
Егер құқықбұзушылық автоматты режимде жұмыс істейтін арнайы сертификатталған өлшеу құралдары арқылы тіркелсе, онда көлік және жол шаруашылығы саласындағы құқықбұзушылықтар үшін жауапкершілік көлік иесіне жүктеледі.
Яғни бұрын камералар арқылы айыппұлдар тек жол қозғалысы ережелерін бұзған жағдайда ғана келетін. Мысалы: жылдамдықты асыру, жол белгілері мен жолақтарын елемеу сынды.
Ал, енді 12 наурыздан бастап не өзгереді
2026 жылғы 12 наурыздан бастап осы баптың жаңа редакциясы күшіне енеді. Онда былай жазылған:
Егер әкімшілік құқықбұзушылық цифрлық жүйелер арқылы деректерді өңдеу нәтижесінде анықталса немесе тіркелсе, онда сол құқықбұзушылықты жасаған тұлға жауапқа тартылады.
Мәтінде көлік немесе жол саласы туралы нақты шектеу көрсетілмеген. Сол себепті кейбір сарапшылар енді камералар кез келген әкімшілік құқықбұзушылықты тіркей алады деген болжам айтып жүр.
Халық арасына дүрбелең салған жаңа заңға ІІМ келесідей түсіндірме берді.
"Бұл техникалық жүйелер тек көлік құралдары жасаған жол қозғалысы ережелерін бұзуды анықтауға арналған. Яғни басқа салаларға автоматты айыппұл жүйесі әзірге қолданылмайды".
Полицияның айтуынша, жаңа өзгерістер ЖҚЕ бұзушылықтарын анықтаудың техникалық мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Осылайша, жаңа өзгерістер бойынша камералар негізгі бұзушылықтардан бөлек, енді өлшеуді қажет етпейтін кейбір әрекеттерді де тіркей алады. Мысалы:
- қауіпсіздік белдігін тақпау
- көлік жүргізіп отырып телефонмен сөйлесу
Бұл бұзушылықтарды анықтау үшін жай ғана сурет немесе видео түсіру жеткілікті.
- Құжаттарға қатысты бұзушылықтарды да анықтау мүмкін
Сонымен қатар камералар мемлекеттік жүйелермен интеграция арқылы құжаттарға байланысты кейбір бұзушылықтарды да автоматты түрде анықтай алады.
Мысалы:
- техникалық байқаудың мерзімі өтіп кетуі
- міндетті сақтандыру полисінің болмауы
- қаруды сақтауға берілген рұқсат мерзімінің аяқталуы
- соған ұқсас басқа жағдайлар
Қорыта айтқанда, 2026 жылғы 12 наурыздан бастап камералар арқылы тіркелетін құқықбұзушылықтар негізінен жол қозғалысы ережелеріне қатысты болып қала береді.