Атап айтқанда, Денсаулық сақтау саласындағы медициналық цифрлық жүйелерге қойылатын ең төменгі талаптар жаңа редакцияда баяндалған.
Талаптар денсаулық сақтау субъектілерінің меншік нысанына қарамастан денсаулық сақтау саласындағы медициналық цифрлық жүйелерге қолданылады.
Медициналық цифрлық жүйе (МЦЖ) – денсаулық сақтау субъектілерінің процестерін цифрлық форматта жүргізуді қамтамасыз ететін цифрлық жүйе. МЦЖ денсаулық сақтау, цифрлық заңнама және киберқауіпсіздік саласындағы қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерге сәйкес денсаулық сақтау субъектілерінің бизнес-процестерін іске асырады.
МЦЖ денсаулық сақтау субъектісінің бейініне сәйкес медициналық қызметтерді (көмекті) көрсетуге байланысты клиникалық және әкімшілік деректерді жинауға және өңдеуге арналған құралдарды ұсынады.
МЦЖ медициналық көмек көрсету процесінде туындайтын клиникалық және әкімшілік деректерді, оның ішінде медициналық оқыс оқиғалар туралы деректерді, денсаулық сақтау субъектісі қызметкерінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен (ЭЦҚ) куәландырылған электрондық құжаттарды, уәкілетті органның цифрлық жүйелері оларды қабылдауға дайын болған кезде үш жұмыс күнінен аспайтын мерзімде беруді қамтамасыз етеді.
Ақпараттық өзара іс-қимыл кезінде техникалық қателер анықталған жағдайда денсаулық сақтау субъектісі электрондық пошта арқылы цифрлық денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті ұйымын олар анықталған кезден бастап бір жұмыс күнінен кешіктірмей хабардар етеді.
МЦЖ денсаулық сақтау субъектісі қызметкерінің ЭЦҚ электрондық құжаттарға қол қоюға арналған құралдарды ұсынады.
Медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсететін денсаулық сақтау субъектісінің МЦЖ дәрігерлердің және бейінді мамандардың қабылдау графиктерін уәкілетті органның цифрлық жүйелеріне нақты уақыт режимінде беруді қамтамасыз етеді.
МЦЖ шұғыл медициналық көмек көрсету жағдайларын қоспағанда, пациенттің медициналық-санитариялық алғашқы көмек дәрігерінің және (немесе) бейінді маманның қабылдауына және консультациясына алдын ала жазылудың болуын бақылауды қамтамасыз етеді.
МЦЖ пайдаланушылардың пациенттердің дербес медициналық деректеріне қол жеткізу деңгейлерін реттеу функцияларын қамтамасыз етуге бағытталған технологиялық шараларды қамтамасыз етеді.
Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі және (немесе) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі (ТМККК және (немесе) МӘМС) шеңберінде медициналық көмек көрсетуге үміткер денсаулық сақтау субъектілерінің МЦЖ цифрлық растау немесе көп факторлы құралдарды пайдалана отырып орындалған цифрлық аутентификация арқылы пациенттерді немесе олардың заңды өкілдерін сәйкестендіруге бағытталған технологиялық шараларды қамтамасыз етеді.
МЦЖ құқықтық қатынастар тоқтатылған кезде және (немесе) денсаулық сақтау субъектісінің немесе уәкілетті органның сұрау салуы бойынша жеті жұмыс күні ішінде МЦЖ-дан барлық цифрлық деректер мен жазбаларды денсаулық сақтау субъектісіне және уәкілетті органның цифрлық жүйелеріне өтеусіз негізде беруді қамтамасыз етеді.
МЦЖ-дан денсаулық сақтау субъектісіне цифрлық деректер мен жазбаларды беру уәкілетті цифрлық денсаулық сақтау ұйымымен келісілген мүлікті қабылдау-беру актісімен ресімделеді.
МЦЖ денсаулық сақтау субъектісінің сұрау салуы бойынша денсаулық сақтау субъектісінің медициналық қызметінің процестерін жүргізуді қамтамасыз ететін цифрлық жүйелермен (зертханалық, радиологиялық, PACS, дәріханалық, жедел жәрдем) интеграциялау сервистерін ұсынуды қамтамасыз етеді.
Денсаулық сақтау субъектісінің сұрау салуы бойынша МЦЖ пациенттің денсаулық жағдайы туралы деректерді жинау және өңдеуге денсаулық сақтау субъектісінде жұмыс істейтін диагностикалық жабдықтың арналған цифрлық жүйелерімен және (немесе) деректерді, оның ішінде HL7 және DICOM хаттамалары бойынша цифрлық форматта беру функциясымен бар пациенттің жай-күйін дербес мониторингтеу аспаптарымен, интеграциялау сервистерін ұсынады.
МЦЖ денсаулық сақтау субъектісінің есептік алу жүйесімен интеграциялау арқылы мынадай функционалды қамтамасыз етеді:
- дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың, оның ішінде денсаулық сақтау субъектісінің қоймасында жұмсалуы мен есептен шығарудың дербестендірілген есебін нақты уақыт режимінде жүргізу;
- қоймада қалдықтардың тиісті саны болмаған кезде дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды тағайындау мүмкіндігін шектеуді баптау;
- денсаулық сақтау субъектісінің бөлімшелеріндегі жалпы шығындар шеңберінде дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды жалпы есептен шығару;
- госпитальдық фармация бөлімі қызметінің процестерін жүргізу кезінде дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдардың дербестендірілген есебін жүргізу;
- МЦЖ арқылы уәкілетті органның цифрлық жүйелерімен интеграциялауды қамтамасыз ете отырып, дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдарды есепке алу функционалын ұсынуға жол беріледі.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі:
МЦЖ денсаулық сақтау субъектісінің сұрау салуы бойынша, оның ішінде алгоритмдік жүйелерді (интеллектуалды ассистенттерді) қолдана отырып, мынадай функционалды ұсынады:
- пациенттің денсаулық жағдайы туралы медициналық жазбаларды қазақ, орыс тілдерінде және латын терминологиясында жүргізу үшін сөйлеуді тану;
- деректерді автоматтандырылған өңдеу;
- пациенттерді маршруттауды ұйымдастыру, алғашқы ақпарат жинауды және анамнезін жинауды.
- Алгоритмдік жүйелердің тілдік үлгілерін оқыту Қазақстан Республикасының медициналық деректер қорлары, жіктеуіштері мен қазақ және орыс тілдерін, латын терминологиясын танумен сүйемелденетін анықтамалықтары негізінде жүзеге асырылады.
Денсаулық сақтау субъектісінің МЦЖ донорлық қан компоненттерінің жасушалық немесе өзге де компоненттерінің тапшылығын немесе дисфункциясын толықтыру үшін емдік мақсатта донорлық қан компоненттерін құюға, сондай-ақ қанды үнемдеуді қамтамасыз ету үшін аутологиялық қан дайындауға байланысты медициналық қызметті жүзеге асыру кезінде денсаулық сақтау субъектісінің есептің жүйесімен интеграциялау арқылы мынадай функционалды қамтамасыз етеді:
- қан мен оның компоненттерін жұмсау мен есептен шығарудың дербестендірілген есебін нақты уақыт режимінде жүргізуді;
- қан қызметі ұйымдарынан қан мен оның компоненттерін алу өтінімдерін қалыптастыруы;
- жарамдылық мерзімі өткен соң, сондай-ақ олар пайдалануға жарамсыз болған жағдайда қан мен оның компоненттерінің есептен шығаруды;
- трансфузиология бөлімшесі немесе кабинеті қызметінің процестерін жүргізу кезінде қан мен оның компоненттерінің келгені мен жұмсалуына жалпы және дербестендірілген есеп жүргізу.
МЦЖ мынадай функционалды қамтамасыз етеді:
- МЦЖ пайдаланушыларына олардың жұмыс уақыты бойынша қол жеткізуді шектеу;
- пайдаланушының есептік жазбасын жасау, жою және редакциялау;
- пайдаланушылардың өзі рөлін құру, жою және редакциялау;
- нақты пайдаланушыларға өзі рөлдерді бекіту (бір пайдаланушының бірнеше рөлі баға алмайды);
- пайдаланушылардың дербес медициналық деректерді құру, жою және өзгерістер енгізу бойынша іс-әрекеттерін логтау, сондай-ақ нақты пайдаланушылардың белгілі бір уақыт кезеңіндегі іс-қимылдар журналдарын (логтары) қарау;
- пайдаланушылардың жүйеге қол жеткізуіне уақытша тыйым салу;
- пайдаланушыларға жүйеге қол жеткізуі үшін бастапқы парольдерін жасау;
- пайдаланушылардың жүйеге қол жеткізуі үшін парольдерді өзгерту;
- түпнұсқалығын тексеруден өтпеген ЭЦҚ-мен қол жеткізу әрекеттерін қарау функционалын қамтамасыз етуі.
МЦЖ-ның жұмыс қабілеттілігіне байланысты жалпы тоқтап уақыты жылына жиынтық 24 сағаттан аспайды.
МЦЖ-ның цифрлық ресурстары, нормативтік-техникалық құжаттамасы, интерфейсі, сондай-ақ басқа да ілеспе құжаттары мемлекеттік және орыс тілдерінде жасалады және сақталады.
Жеке меншік құқығына негізделген денсаулық сақтау субъектілерінің, сондай-ақ жеке медициналық практикамен және фармацевтикалық қызметпен айналысатын жеке тұлғалардың МЦЖ дербес деректерге қол жеткізуді бақылаудың мемлекеттік емес сервисімен интеграциялану арқылы орындауды қамтамасыз етеді.
Денсаулық сақтау субъектісінің МЦЖ пайдаланушылар үшін қолжетімділікті бақылау функционалын қамтамасыз етеді:
- денсаулық сақтау субъектісі берген қолданыстағы еңбек қатынастары және ЭЦҚ болған кезде;
- денсаулық сақтау субъектісінің желісіндегі жұмыс орындарынан немесе қорғалған VPN (Virtual Private Network) арнасы арқылы.
Денсаулық сақтау субъектісінің МЦЖ әртүрлі құрылғылардан немесе IP мекенжайлардан бір пайдаланушы тіркелгісіне бір уақытта кіруге тыйым салуды қамтамасыз етеді.
Цифрландырудың сервистік моделі бойынша көрсетілетін қызмет және (немесе) интернет-сервис және (немесе) мобильдік қосымша ретінде ұсынылатын МЦЖ сенімді IP-мекенжайлар тізбесі бойынша пайдаланушылардың қол жеткізуін шектеу тетіктерінің бар болуын және интернет желісіне қол жеткізудің бірыңғай шлюзі арқылы қосылуды қамтамасыз етеді.
Бұйрық бірқатар тармақтарды қоспағанда, 3 тамыздан бастап қолданысқа енгізіледі.