Үкімет жәрдемақылар тізбесі мен оларды тағайындау шарттарын бекітті

Үкіметтің 2026 жылғы 5 қазандағы қаулысымен жәрдемақылар тізбесі, оларды тағайындау, төлемдерін тоқтата тұру, қайта бастау және тоқтату шарттары, сондай-ақ жерлеуге арналған біржолғы төлемді тағайындау шарттары бекітілді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Тізбеге жәрдемақының 10 түрі енгізілген:

1. Бала тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы;
2. Бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы;
3. Бірге тұратын төрт және одан көп кәмелетке толмаған баласы бар көпбалалы отбасыларға берілетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы. Бұл ретте жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында жалпы білім беретін немесе кәсіптік бағдарламалар бойынша күндізгі оқу нысанында оқитын балалар 18 жасқа толғаннан кейін де оқуын аяқтағанға дейін, бірақ 23 жастан аспайтын мерзімге есепке алынады;
4. "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен наградталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, I және II дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен наградталған көпбалалы аналарға берілетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы;
5. Мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы;
6. Қайтыс болған асыраушысының асырауында болған, еңбекке қабілетсіз отбасы мүшелеріне асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша берілетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы;
7. Арнаулы мемлекеттік жәрдемақы;
8. Бірінші топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасайтын адамдарға берілетін мемлекеттік жәрдемақы;
9. Мүгедектігі бар баланы (балаларды) тәрбиелеп отырған анаға немесе әкеге, бала асырап алушыға, қорғаншыға (қамқоршыға) тағайындалатын және төленетін мемлекеттік жәрдемақы;
10. Арнаулы кәсіптік мемлекеттік жәрдемақы.

Сонымен қатар жәрдемақыларды тағайындау, олардың төлемдерін тоқтата тұру, қайта бастау және тоқтату шарттары, сондай-ақ жерлеуге арналған біржолғы төлемді тағайындау шарттары белгіленді.

Жәрдемақылар мен жерлеуге арналған төлем отбасының (адамның) әлеуметтік әл-ауқат деңгейін объективті бағалау негізінде, мұқтаждық қағидатына сәйкес беріледі.

Отбасының немесе адамның әлеуметтік әл-ауқат деңгейін объективті бағалау мына жәрдемақыларды тағайындау кезінде қолданылмайды:

• наградталған көпбалалы аналарға берілетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы, егер олар жасына байланысты зейнетақы алатын болса;
• мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы, егер оны алушылар мүгедектігі бар балалар немесе бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар болса;
• қайтыс болған асыраушысының асырауында болған, еңбекке қабілетсіз отбасы мүшелеріне берілетін асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы, егер ол ата-анасының екеуінен де айырылған балаларға (тұл жетімдерге) тағайындалса;
• арнаулы мемлекеттік жәрдемақы, егер оны алушылар жасына байланысты зейнетақы алатын болса;
• арнаулы кәсіптік мемлекеттік жәрдемақы.

Мұқтаждық қағидатына сәйкес, әлеуметтік әл-ауқат деңгейі жоғары ("А" деңгейі) және ауқатты ("В" деңгейі) адамдардың жәрдемақылар мен жерлеуге арналған біржолғы төлемді алуға құқығы жоқ. Бұл деңгейлер отбасының (адамның) әлеуметтік әл-ауқатын айқындау әдістемесіне сәйкес белгіленеді.

Жәрдемақылар мен жерлеуге арналған біржолғы төлемді тағайындау үшін отбасының кәмелетке толған мүшелері және осы төлемдерді алуға үміткер адамдар дербес деректерін жинауға және тексеруге келісім беруі тиіс. Бұған банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтер, сондай-ақ мемлекет қатысатын кредиттік бюродан алынатын кредиттер бойынша борыш сомасы, ай сайынғы төлем мөлшері, мерзімі өткен немесе қалған берешек сомасы туралы ақпарат кіреді. Бұл деректер отбасының (адамның) әлеуметтік әл-ауқатын объективті бағалау үшін қажет.

Әлеуметтік әл-ауқат деңгейін объективті бағалау нәтижесінде жәрдемақы алушы "А" немесе "В" деңгейіне жатқызылса, жәрдемақы төлеу тоқтатыла тұрады.

Ай сайын жүргізілетін объективті бағалау нәтижесінде жәрдемақы алуға үміткер адамдар әлеуметтік әл-ауқаты қанағаттанарлық, экономикалық тұрғыдан осал немесе экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал деңгейлерге жатқызылған жағдайда, жәрдемақы төлеу қайта басталады.

Бала тууына және бала күтіміне байланысты жәрдемақыларды тағайындау шарттары

Аталған жәрдемақыларды тағайындаудың шарты – Әлеуметтік кодекстің 79 және 81-баптарына сәйкес оларды алуға құқықтың болуы.

Бала күтіміне байланысты жәрдемақы төлеу мына жағдайларда тоқтатыла тұрады:

• жәрдемақы алушының банктік шотында үш және одан көп ай бойы шығыс операцияларының болмауы;
• жәрдемақы алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кетуі;
• жәрдемақы алушының сот тағайындаған бас бостандығынан айыру түріндегі қылмыстық жазаны өтеуі;
• жәрдемақы алушының арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталықтарында стационар жағдайында тұруы және толық мемлекеттік қамсыздандыруда болуы. Кепілдік берілген көлемнен тыс арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетілетін адамдарға бұл талап қолданылмайды;
• жәрдемақы алушыға қатысты хабарсыз кеткен адамдарды іздестіру бойынша жедел-іздестіру іс-шаралары жүргізіліп жатқанын растайтын құжаттың немесе оны хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімінің болуы;
• жәрдемақы алушының шетел азаматының жеке басын куәландыратын құжатының немесе қандас куәлігінің қолданылу мерзімінің аяқталуы;
• жәрдемақы алушының қайтыс болғанын растайтын құжаттың болуы.

Бала күтіміне байланысты жәрдемақы төлеу мына жағдайларда тоқтатылады:

• баланың қайтыс болуы;
• баланың толық мемлекеттік қамсыздандыруға алынуы;
• өтініш берушінің анық емес мәліметтер ұсынуы;
• жәрдемақы алушының Қазақстан азаматтығы тоқтатылғанының анықталуы;
• ата-аналардың ата-ана құқықтарынан айырылуы немесе олардың құқықтарының шектелуі, бала асырап алудың жарамсыз деп танылуы немесе күшінің жойылуы, қорғаншылардың өз міндеттерін атқарудан босатылуы немесе шеттетілуі.

Көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатыла тұрады:

• жәрдемақы алушының банктік шотында үш және одан көп ай бойы шығыс операцияларының болмауы;
• жәрдемақы алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кетуі;
• жәрдемақы алушының бас бостандығынан айыру түріндегі қылмыстық жазаны өтеуі;
• жәрдемақы алушының арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталықтарында стационар жағдайында тұруы және толық мемлекеттік қамсыздандыруда болуы. Кепілдік берілген көлемнен тыс арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетілетін адамға бұл талап қолданылмайды;
• баланың 18 жасқа толуы;
• жәрдемақы алушыға қатысты хабарсыз кеткен адамды іздестіру бойынша жедел-іздестіру іс-шаралары жүргізіліп жатқанын растайтын құжаттың немесе оны хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімінің болуы;
• жәрдемақы алушының шетел азаматының жеке басын куәландыратын құжатының немесе қандас куәлігінің қолданылу мерзімінің аяқталуы;
• жәрдемақы алушының қайтыс болғанын растайтын құжаттың болуы.

Көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақыны төлеу мына мерзімдерден бастап қайта басталады:

• бала колледжде немесе жоғары оқу орнында жалпы білім беретін немесе кәсіптік бағдарламалар бойынша оқуын жалғастырған жағдайда, төлем тоқтатыла тұрған күннен бастап, бірақ бала 23 жасқа толғанға дейін;
• 18 жасқа толған бала колледжге немесе жоғары оқу орнына жалпы білім беретін немесе кәсіптік бағдарламалар бойынша күндізгі оқу нысанына түскен күннен бастап, бірақ бала 23 жасқа толғанға дейін.

Көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатылады:

• баланың қайтыс болуы;
• баланың 18 жасқа толғаннан кейін колледжден немесе жоғары оқу орнынан оқудан шығарылуы;
• баланың толық мемлекеттік қамсыздандыруға алынуы;
• өтініш берушінің анық емес мәліметтер ұсынуы;
• ата-аналардың ата-ана құқықтарынан айырылуы немесе олардың құқықтарының шектелуі, бала асырап алудың жарамсыз деп танылуы немесе күшінің жойылуы, қорғаншылардың (қамқоршылардың) өз міндеттерін атқарудан босатылуы немесе шеттетілуі;
• жәрдемақы алушының Қазақстан азаматтығы тоқтатылғанының анықталуы.

Наградталған анаға берілетін жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатыла тұрады:

• жәрдемақы алушының банктік шотында үш және одан көп ай бойы шығыс операцияларының болмауы;
• жәрдемақы алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кетуі;
• жәрдемақы алушының бас бостандығынан айыру түріндегі қылмыстық жазаны өтеуі;
• жәрдемақы алушының арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталықтарында стационар жағдайында тұруы және толық мемлекеттік қамсыздандыруда болуы. Кепілдік берілген көлемнен тыс арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетілетін адамға бұл талап қолданылмайды;
• жәрдемақы алушыға қатысты хабарсыз кеткен адамды іздестіру бойынша жедел-іздестіру іс-шаралары жүргізіліп жатқанын растайтын құжаттың немесе оны хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімінің болуы;
• жәрдемақы алушының шетел азаматының немесе азаматтығы жоқ адамның жеке басын куәландыратын құжатының не қандас куәлігінің қолданылу мерзімінің аяқталуы.

Наградталған анаға берілетін жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатылады:

• жәрдемақының заңсыз тағайындалуына әкеп соққан анық емес мәліметтердің ұсынылуы;
• жәрдемақы алушының мемлекеттік наградадан айырылуы;
• жәрдемақы алушының Қазақстан азаматтығы тоқтатылғанының анықталуы;
• жәрдемақы алушының қайтыс болуы.

Мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатыла тұрады:

• жәрдемақы алушының банктік шотында үш және одан көп ай бойы шығыс операцияларының болмауы;
• шетел азаматының немесе азаматтығы жоқ адамның жеке басын куәландыратын құжатының не қандас куәлігінің қолданылу мерзімінің аяқталуы;
• хабарсыз кеткен адамды іздестіру бойынша жедел-іздестіру іс-шаралары жүргізіліп жатқанын растайтын құжаттың немесе адамды хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімінің болуы;
• ата-ана құқықтарынан айыру немесе оларды шектеу, бала асырап алу туралы шешімді жарамсыз деп тану немесе оның күшін жою;
• қорғаншыны (қамқоршыны) өз міндеттерін атқарудан босату немесе шеттету;
• Қазақстан азаматтығынан айырылу немесе шығу фактісінің анықталуы – шетелдіктің Қазақстанда тұруына ықтиярхат алғанға дейін;
• Қазақстаннан тыс жерде мүгедектігі бойынша зейнетақы алу фактісінің анықталуы;
• медициналық-әлеуметтік сараптамаға анық емес құжаттар ұсыну және (немесе) негізсіз сараптамалық қорытынды шығару фактісінің анықталғаны туралы хаттаманың рәсімделуі.

Мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатылады:

• жәрдемақы алушының қайтыс болғаны туралы мәліметтердің, соның ішінде цифрлық жүйелерден алынған мәліметтердің болуы;
• жәрдемақы алушы көшіп кеткен елдің уәкілетті органынан оның ісін сұрату туралы сұрау салудың келіп түсуі;
• жәрдемақы алушының ішкі істер органдарындағы тіркеуден шығарылғанын растайтын құжатты қоса ұсынып, мүгедектігі бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны төлеуді тоқтату туралы өтініш беруі;
• жәрдемақы алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кеткені туралы мәліметтердің, соның ішінде цифрлық жүйелерден алынған мәліметтердің болуы;
• өтініш берушінің жәрдемақының негізсіз тағайындалуына әкеп соққан анық емес мәліметтер ұсынғаны туралы деректердің болуы.

Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатыла тұрады:

• жәрдемақы алушының банктік шотында үш және одан көп ай бойы шығыс операцияларының болмауы;
• шетел азаматының немесе азаматтығы жоқ адамның жеке басын куәландыратын құжатының не қандас куәлігінің қолданылу мерзімінің аяқталуы;
• жәрдемақы алушыға және (немесе) оның асырауындағы адамдарға қатысты хабарсыз кеткен адамды іздестіру бойынша жедел-іздестіру іс-шаралары жүргізіліп жатқанын растайтын құжаттың немесе адамды хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімінің болуы;
• ата-ана құқықтарынан айыру немесе оларды шектеу, бала асырап алу туралы шешімді жарамсыз деп тану немесе оның күшін жою;
• қорғаншыны (қамқоршыны) өз міндеттерін атқарудан босату немесе шеттету;
• хабарсыз кетті деп танылған немесе қайтыс болды деп жарияланған адамдардың жеке зейнетақы шоттарына міндетті зейнетақы жарналарының, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының аударылғаны анықталуы немесе азаматтың тірі екенін растайтын ақпараттың келіп түсуі;
• қайтыс болған асыраушының балаларына, бауырларына немесе немерелеріне күтім жасайтын адамдардың жұмысқа орналасқанының анықталуы;
• 18 жастан асқан жәрдемақы алушының білім беру ұйымынан оқудан шығарылуы немесе сырттай оқу нысанына ауысуы;
• Қазақстан азаматтығынан айырылу немесе шығу фактісінің анықталуы – шетелдіктің Қазақстанда тұруына ықтиярхат алғанға дейін;
• Қазақстаннан тыс жерде асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша зейнетақы алу фактісінің анықталуы.

Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатылады:

• қайтыс болғаны туралы мәліметтердің, соның ішінде цифрлық жүйелерден алынған мәліметтердің болуы;
• жәрдемақы алушы көшіп кеткен елдің уәкілетті органынан оның ісін сұрату туралы сұрау салудың келіп түсуі;
• жәрдемақы алушының ішкі істер органдарындағы тіркеуден шығарылғанын растайтын құжатты қоса ұсынып, жәрдемақы төлеуді тоқтату туралы өтініш беруі;
• жәрдемақы алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кеткені туралы мәліметтердің, соның ішінде цифрлық жүйелерден алынған мәліметтердің болуы;
• өтініш берушінің жәрдемақының негізсіз тағайындалуына әкеп соққан анық емес мәліметтер ұсынғаны туралы деректердің болуы.

Арнаулы мемлекеттік жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатыла тұрады:

• жәрдемақы алушының банктік шотында үш және одан көп ай бойы шығыс операцияларының болмауы;
• хабарсыз кеткен адамның іздеуде жүргенінің анықталуы;
• ата-ана құқықтарынан және қорғаншы (қамқоршы) құқықтарынан айыру, қорғаншыларды (қамқоршыларды) міндеттерін атқарудан босату немесе шеттету фактілерінің анықталуы;
• жәрдемақы алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кеткенінің анықталуы;
• шетелдіктің Қазақстанда тұруына ықтиярхатының немесе азаматтығы жоқ адамның куәлігінің қолданылу мерзімінің аяқталуы;
• жәрдемақы алушының сот тағайындаған бас бостандығынан айыру түріндегі қылмыстық жазаны өтеуі;
• жәрдемақы алушылардың арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталықтарында стационар жағдайында тұруы және толық мемлекеттік қамсыздандыруда болуы. Кепілдік берілген көлемнен тыс арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетілетін адамдарға бұл талап қолданылмайды;
• медициналық-әлеуметтік сараптамаға анық емес құжаттар ұсыну және негізсіз сараптамалық қорытынды шығару фактілерінің анықталғаны туралы хаттаманың рәсімделуі;
• арнаулы мемлекеттік жәрдемақыны тағайындау үшін ұсынылған құжаттардың анық болмауы.

Күтім жасайтын адамға берілетін жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатыла тұрады:

• жәрдемақы алушының банктік шотында үш және одан көп ай бойы шығыс операцияларының болмауы;
• жәрдемақы алушыға қатысты хабарсыз кеткен адамды іздестіру бойынша жедел-іздестіру іс-шаралары жүргізіліп жатқанын растайтын құжаттың немесе оны хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімінің болуы;
• күтім жасайтын шетел азаматының жеке басын куәландыратын құжатының немесе қандас куәлігінің қолданылу мерзімінің аяқталуы;
• Қазақстан Республикасының неке-отбасы заңнамасында белгіленген жағдайларда қорғаншылардың (қамқоршылардың) өз міндеттерін атқарудан босатылуы немесе шеттетілуі;
• медициналық-әлеуметтік сараптамаға анық емес құжаттар ұсыну және (немесе) негізсіз сараптамалық қорытынды шығару фактісінің анықталғаны туралы хаттаманың рәсімделуі;
• күтім жасайтын адамның немесе бірінші топтағы мүгедектігі бар адамның қылмыстық-атқару жүйесінің бір мекемесінен басқа мекемесіне ауысуы;
• күтім жасайтын адамның немесе бірінші топтағы мүгедектігі бар адамның қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінің басқа бөлімшесіне ауыстырылуы.

Күтім жасайтын адамға берілетін жәрдемақыны төлеу мына жағдайларда тоқтатылады:

• бірінші топтағы мүгедектігі бар адамның немесе оған күтім жасайтын адамның өтініш беруі;
• бірінші топтағы мүгедектігі бар адамның немесе оған күтім жасайтын адамның қайтыс болуы;
• бірінші топтағы мүгедектігі бар адамның немесе оған күтім жасайтын адамның басқа елді мекенге не Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кетуі;
• мүгедектігі бар адамның мүгедектік тобының өзгеруі;
• бірінші топтағы мүгедектігі бар адамның немесе оған күтім жасайтын сотталған адамның қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінде жазасын өтеу мерзімінің аяқталуы;
• Әлеуметтік кодекстің 172-бабының 3-тармағында көзделген жағдайлардың анықталуы.

Сондай-ақ жерлеуге арналған біржолғы төлемді тағайындау шарттары белгіленді.

Жасына байланысты зейнетақы төлемдерін, мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін немесе мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларды алушы қайтыс болған жағдайда, оның отбасына не жерлеуді жүзеге асырған адамға республикалық бюджет қаражаты есебінен 35 АЕК мөлшерінде жерлеуге арналған біржолғы төлем беріледі.

Жасына байланысты зейнетақы төлемдерін алушы Ұлы Отан соғысының ардагері қайтыс болған жағдайда, оның отбасына не жерлеуді жүзеге асырған адамға 36,6 АЕК мөлшерінде жерлеуге арналған біржолғы төлем беріледі.

Қаулы 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.