Қазақстан экономикасының өсімі әлемдік көрсеткіштен 1,5 есеге жуық жоғары болады
Фото: Zakon.kz/Максим Золотухин
Қазақстан әлемдік орташа көрсеткіштен озады
2026 жылы Қазақстан экономикасы 4,4%-ға өседі деп болжанып отыр. Ал әлемдік жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) 3,1%-ға ұлғаяды. 2027 жылы да айырмашылық сақталады: Қазақстан экономикасының өсімі 4,9%, ал әлемдік экономиканың өсімі 3,4% болады деп күтіледі. Осылайша, екі жылда да Қазақстанның экономикалық өсімі әлемдік орташа қарқыннан 1,4 еседен астам жоғары болады.
Мұндай бағалар Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) қазан айында жарияланған World Economic Outlook баяндамасында келтірілген.
Дегенмен биыл Қазақстан экономикасының өсімі өткен жылмен салыстырғанда баяулайды. 2025 жылы елдің нақты ЖІӨ-сі 6,5%-ға артқан еді. Ал 2026 жылы бұл көрсеткіш 4,4%-ға дейін төмендейді деп болжанып отыр. Айырмашылық — 2,1 пайыздық тармақ. Келесі жылы өсім біршама жеделдеп, 4,9%-ға жетеді деп күтіледі.
Әлемдік экономиканың өсімі де 2026 жылғы 3,1%-дан 2027 жылы 3,4%-ға дейін жеделдейді.
ХВҚ болжамы бойынша, 2026 жылы экономикалық өсімнің ең жоғары көрсеткіші Гайанада тіркеледі — 22,3%. Халқы шамамен 830 мың адам болатын Оңтүстік Америкадағы бұл шағын мемлекет мұнай өндірісінің қарқынды дамуын бастан өткеріп жатыр. 2025 жылғы қарашаға қарай Стабрук блогындағы мұнай өндіру көлемі тәулігіне 900 мың баррельге жеткен. Алайда Гайананың ЖІӨ-сі небәрі 37,1 млрд долларды
құрайды. Бұл Қазақстан экономикасынан шамамен тоғыз есе аз.
Ал Парсы шығанағындағы кейбір елдердің экономикасы күрт құлдырайды деп болжанып отыр. ХВҚ бағалауынша, Кувейттің ЖІӨ-сі 16,7%-ға, Ирактыкі 16%-ға, Катардыкі 15,6%-ға қысқаруы мүмкін. Бұған Таяу Шығыстағы әскери қақтығыстың салдары себеп болған.
Орталық Азияда экономикалық өсім жоғары деңгейде сақталады
Аймақ елдерінде экономикалық белсенділіктің едәуір артуы болжанып отыр. ХВҚ бағалауынша, Өзбекстанның ЖІӨ-сі 2026 жылы 7,8%-ға, 2027 жылы 6,5%-ға өседі. Қырғызстанда бұл көрсеткіштер тиісінше 9% және 7%, Тәжікстанда 7,3% және 6,8% болады деп күтіледі. Ал Түрікменстан бойынша болжам әлдеқайда төмен — 2,4% және 2,5%.
Алайда экономиканың өсу пайызы оның абсолюттік өсімін толық көрсетпейді. Өсу қарқыны бірдей болған жағдайда ірі экономика ақшаға шаққанда шағын экономикаға қарағанда әлдеқайда көп өсім береді. Сондықтан елдердің экономикалық нәтижелерін тек пайыздық көрсеткіштер арқылы салыстыру дұрыс емес.
Кавказ бен Орталық Азия елдерін қамтитын кеңірек аймақта ХВҚ 2026 жылы ЖІӨ өсімін 5,2%, ал 2027 жылы 5% деңгейінде болжайды. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 6,2% болған. Демек, экономикалық өсім Қазақстанда ғана емес, жалпы аймақта да баяулайды деп күтіледі.
Бағалар өсе береді, бірақ инфляция баяулайды
Инфляция әлемдік экономиканың басты мәселелерінің бірі болып қала береді. ХВҚ болжамы бойынша, 2026 жылы әлемдегі тұтыну бағаларының орташа жылдық өсімі 4,7%, ал 2027 жылы 4,1% болады. Қазақстанда бұл көрсеткіштер тиісінше 10,3% және 8,2% деңгейінде болжанып отыр.
Орталық Азия елдеріндегі инфляция болжамдары бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді. 2026 жылы Өзбекстанда орташа жылдық инфляция 6,9%, Тәжікстанда 4,1%, Түрікменстанда 5,6% болады деп күтіледі. Ал Қырғызстанда инфляция Қазақстандағы болжамнан да жоғары болып, 12,7%-ға жетуі мүмкін.
ХВҚ аймақтағы елдердің басым бөлігінде 2027 жылға қарай инфляция төмендейді деп болжайды. Бұған Қырғызстан кірмейді: бұл елде инфляция 14,3%-ға дейін жеделдеуі мүмкін. Өзбекстанда инфляция 5,7%, Тәжікстанда 4,8%, Түрікменстанда 4,3% болады деп күтіледі.
Қазақстанның сыртқы есеп айырысу көрсеткіштері жақсарады
ХВҚ болжамындағы тағы бір маңызды өзгеріс Қазақстанның ағымдағы операциялар шотына қатысты.
Ағымдағы операциялар шоты — тауарлар мен қызметтер саудасы, кірістер және ағымдағы трансферттер бойынша шетелден түсетін түсімдер мен шетелге төленетін қаражаттың айырмасын көрсететін көрсеткіш.
2025 жылы Қазақстанның ағымдағы операциялар шотының тапшылығы ЖІӨ-нің 4,1%-ын құрады. Ал 2026 жылы ХВҚ бұл көрсеткіштің ЖІӨ-нің 0,5%-ы көлемінде профицитке айналатынын болжайды. Бұл — 4,6 пайыздық тармаққа жақсару.
Көрші елдердегі көрсеткіштер әртүрлі. 2026 жылы Өзбекстанда ағымдағы операциялар шотының тапшылығы ЖІӨ-нің 5,1%-ын, Қырғызстанда 9%-ын құрайды деп күтіледі. Ал Тәжікстанда ЖІӨ-нің 8,2%-ы, Түрікменстанда 1,4%-ы көлемінде профицит болжанып отыр.
