Қазақстанда тұрғын үй беру қағидалары өзгереді: ауыл тұрғындарын не күтіп тұр
Фото: Zakon.kz/Максим Золотухин
Тұрғын үй алушылар пәтер таңдауына ықпал ете алады.
Жаңашылдықтардың бір бөлігі ауыл тұрғындарына тікелей қатысты: 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап олар қолжетімді нұсқалардың ішінен жалға берілетін тұрғын үйді өз бетінше таңдай алады.
Жаңа қағидалар тұрғын үй заңнамасына енгізілген өзгерістердің нәтижесінде пайда болды. Бұл өзгерістерді "Отбасы банкі" АҚ Өнеркәсіп және құрылыс министрлігімен бірлесіп бастамашылық еткен. Олар тұрғын үйді бөлу кезінде отбасы құрамын және азаматтардың нақты қажеттіліктерін көбірек ескеруге бағытталған.
Ауылдағы тұрғын үйді автоматты түрде бөлу тоқтатылады
Негізгі жаңашылдықтардың бірі ауылдық жерлердегі жалға берілетін тұрғын үйге қатысты.
2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап тұрғын үй автоматты түрде бөлінбейді.
Ауыл тұрғыны қолжетімді тұрғын үй нысандарымен танысып, өзі есепте тұрған өңірдегі елді мекендерден өзіне қолайлы нұсқаны таңдай алады.
Өтініш электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып, "Баспана маркет" порталы арқылы беріледі.
Азаматтар тұрғын үйге өтінішті тек өздері есепте тұрған елді мекен бойынша бере алады.
Нысан таңдалғаннан кейін сол нысанға өтініш берген есепте тұрған азаматтар арасында есепке қойылған күнге және отбасы мүшелерінің құрамына байланысты рейтинг жасалады. Сонымен қатар банк отбасының соңғы алты айдағы табысын тексереді.
Егер азамат өзі таңдаған тұрғын үйге келіссе, тұрғын үй бөлінгеннен кейін ол әкімдікке барып, жалдау шартын жасасуы қажет.
Ай сайынғы төлемнің мөлшері тұрғын үйдің түрі мен шаршы метріне байланысты анықталады.
Сурет: Отбасы банк
"Отбасы банкі" АҚ Бірінші тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығының қолдау басқармасының басшысы Дидар Күлпейісовтің айтуынша, жаңа тәртіп азаматтарға өзіне және отбасына қандай тұрғын үй нұсқасы сәйкес келетінін өз бетінше анықтауға мүмкіндік береді.
Бұл ретте жалға берілетін тұрғын үйді кейіннен жекешелендіруге болады.
Отбасы мүшелерін есепке алу тәртібі өзгереді
Тұрғын үй мәселелерін шешу кезінде отбасы мүшелерін есепке алу тәртібіне де өзгерістер енгізіледі.
Енді отбасы құрамына тек ерлі-зайыптылар мен олардың балалары ғана емес, ерлі-зайыптылардың ата-аналары, немерелері және жетім балаларға қамқорлық жасайтын адамдар да енгізілуі мүмкін.
Бұл тұрғын үйді бөлу кезінде отбасының нақты құрамын ескеруге мүмкіндік береді.
Сәйкесінше, қолайлы тұрғын үйді анықтау кезінде пәтердің жалпы ауданы ғана емес, онда тұратын адамдардың саны мен отбасы құрамы да маңызды болады.
Инвентаризацияны келісімсіз жүргізуге болады
Тағы бір өзгеріс инвентаризацияға қатысты.
Енді банк инвентаризацияны азаматтың немесе оның заңды өкілінің келісімін алмай-ақ жүргізе алады.
"Отбасы банкінің" мәліметінше, тұрғын үй саласындағы өзгерістер азаматтардың өтініштері мен шағымдарын да ескере отырып әзірленген.
Кезекте тұрған азаматтардың ұсыныстары мен шағымдары тұрғын үй берудің қолданыстағы тетіктерін жетілдіру кезінде пайдаланылады.
Тұрғын үйді бөлу процесі жылдамдады
Сонымен қатар цифрландыру тұрғын үйді бөлу процесін жеделдетуге мүмкіндік берді.
"Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығы" арқылы жергілікті әкімдіктер банкке берген жалға берілетін және кредиттік пәтерлер бөлінеді.
"Отбасы банкінің" деректеріне сәйкес, бір жыл ішінде тұрғын үйді бөлу қарқыны үш есеге артқан.
Осылайша, өзгерістер тұрғын үйді бөлудің бірыңғай автоматты тетігінен неғұрлым атаулы тәсілге көшуге бағытталған. Бұл ретте тұрғын үй беру кезінде азаматтың өзі таңдаған нұсқасы да, оның отбасының құрамы да ескерілетін болады.
