2026 жылғы 22 сәуірдегі жағдай бойынша нарықтық индикаторлар мынадай мәндерді тіркейді: бір тәулік ішінде доллар тағы 3,23 теңгеге арзандаған, ал KASE биржасындағы сауда қорытындысы бойынша орташа өлшенген курс 461,37 теңгені құрады. Алматыдағы айырбастау пункттерінде баға дәлізі 461,46 – 463,83 теңге аралығында.
Құлдырап бара жатқан доллардың хронологиясы
Жарты жыл бұрын, 2025 жылғы қазан айының басында USD/KZT жұбының тарихи максимумы 549,15 теңге болған – бұл бүгінгі деңгейден 88 теңгеге жоғары.
2026 жылы да ауытқу амплитудасы жоғары болып отыр: қаңтардағы 512,83 теңгеден сәуірдегі 460,37 теңге локалдық минимумына дейін өзгерді. Ranking.kz деректеріне сәйкес, тарихи максимум мен қазіргі минимум арасындағы айырмашылық 19,3%-ды құрайды, бұл жоғары құбылмалылық пен нарық көңіл-күйінің жылдам өзгеретінін көрсетеді.
Ревальвация факторлары
Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының сарапшылары теңгенің нығаюына бірнеше негізгі фактор әсер етіп отырғанын айтады.
- Ұсыныстың сұраныстан артуы. Ұлттық банктің Ұлттық қордан трансферттер аясындағы тұрақты валюталық сатылымдары, сондай-ақ экспорттаушылар мен квазимемлекеттік сектор субъектілерінің міндетті түсімдері нарықта валюта өтімділігінің артық болуына әкелді.
- Мұнай конъюнктурасы. Таяу Шығыстағы қақтығысты реттеу бойынша прогрестің болмауы аясында бағаның өсуі валюталық түсімнің артуын қамтамасыз етті. 2026 жылы Қазақстанның экспорттық табысы мұнайдың орташа бағасы барреліне 80 доллар болған жағдайда шамамен 98 млрд долларға жетуі мүмкін.
- Спекулятивті қысымның төмендеуі. Ірі ойыншылар тарапынан сұраныстың бір бөлігінің жабылуы теңгенің төменірек диапазонда бекітілуіне мүмкіндік берді.
Болжамдар мен тәуекелдер
Қазақстан Ұлттық банкінің сәуір айындағы макроэкономикалық сауалнамасына сәйкес, 2026 жылға медианалық күтулер – 515 теңге. Бұған дейін (ақпанда) бұл көрсеткіш 535 теңге болған, яғни сарапшылар бағаларын жақсартқан.
Ұзақ мерзімді кезеңде теңгенің біртіндеп әлсіреу тренді сақталады:
- 2027 жылы – 532,5 теңге
- 2028 жылы – 550 теңге
Бұл қазіргі нығаю негізінен конъюнктуралық сипатта екенін білдіреді.
Қаржыгер Арсен Темірбаевтың айтуынша, қазіргі жағдай – кең диапазон ішіндегі валюталық нарықтың күшті түзету фазасы.
"Курстың 460 теңге маңында ұзақ уақыт сақталуы экономикадағы құрылымдық ерекшеліктерге байланысты екіталай, алайда қысқа мерзімде нарық локалдық минимумдарды жаңартуға қабілетті", – дейді ол.
Қазіргі жағдай бойынша "доллар 460 теңгеге түсе ме?" деген сұраққа жауап – иә, нарық бұл деңгейге жақындап, тіпті оны сынап үлгерді. Алайда бұл арзан доллар дәуірінің басталуы емес. Қазіргі деңгейлер – уақытша валюталық түсімнің артық болуы мен қолайлы шикізат бағаларының нәтижесі, ал ұзақ мерзімді тепе-теңдік жоғарырақ деңгейлерге қарай ығысқан.