Жарты ғасырлық ғимарат
Цирк 1972 жылы сол кездегі мемлекет қайраткері Дінмұхамед Қонаев бастамасымен салынған. Бүгінде мұнда 214 адам жұмыс істейді, оның 120-дан астамы – түрлі жанрдағы әртістер. Қалғаны – әкімшілік және техникалық қызметкерлер.
Сурет: Zakon.kz
Жануарлар құрамында 18 каскадер жылқысы ("Номад"), үш аю, үш ит және әлемдегі жалғыз акробат-шимпанзе бар.
Бас инженер Дмитрий Золотухиннің айтуынша, 2003–2006 жылдары ғимаратқа тек ішінара жөндеу жасалған. Ол кезде сыртқы және ішкі қабырғалар ретке келтірілгенімен, негізгі инженерлік жүйелерге қол тигізілмеген.
Мәселен:
- 1968 жылдан бері ауыстырылмаған жоғары кернеулі жерасты электр желілері бар;
- су, кәріз, желдету және электр жүйелері салынған кезінен бері жаңартылмаған;
- сыртқы коммуникациялар толықтай ескірген.
Мұндай жағдайда жұмыс істеу оңай емес. Цирк – техникалық тұрғыдан күрделі нысан, оны басқа мәдениет мекемелерімен салыстыруға келмейді.
Сурет: Zakon.kz
Толық жаңғырту күтілуде
Цирк директоры Мақсат Жаиковтың айтуынша, бұл жолы жай ғана жөндеу емес, ауқымды модернизация жоспарланып отыр.
Жаңа жобаға сәйкес:
- көрермен орындықтары толық ауыстырылады;
- манеж көпфункционалды әрі трансформацияланатын болады;
- жарық, дыбыс және мультимедиа жүйелері жаңартылады;
- жылу жүйесі заманауи, энергия үнемдейтін технологиялармен жабдықталады.
Қазір манеждің борттары стационарлы, алынбайды. Болашақта оларды алып тастап, үлкен іс-шаралар, спектакльдер мен мюзиклдер өткізуге мүмкіндік жасалмақ.
Директордың айтуынша, цирк болашақта классикалық түсініктен алыстап, заманауи бағытқа бет бұрмақ. Яғни клоундар мен жануарлардан бөлек, театр, музыка және цирк өнерінің синтезіне басымдық беріледі.
Сурет: Zakon.kz
Ең күрделі мәселе – шатыр
Ғимараттың басты символы – қазақтың киіз үйін еске салатын күмбезді шатыр. Ол архитектуралық ескерткіш болғандықтан, сыртқы келбеті өзгертілмейді. Шатырдың әр элементі бірегей, қайталанбайды.
Оны не қалпына келтіру, не дәл сондай жаңа нұсқасын жасау қарастырылуда. Сонымен қатар үлкен терезелер жылу шығынын арттыратындықтан, олар да ауыстырылады.
Сурет: Zakon.kz
Қазіргі ахуалдың шынайы көрінісі көңіл көншітпейді:
- ішкі ауланың сылағы түсіп жатыр;
- ат қоралары тар әрі ескі;
- жануарларға арналған душ қарапайым;
- қи қолмен тазаланып, арнайы келісімшарт арқылы шығарылады;
- қыс мезгілінде зал суық, себебі жылу тек қойылым кезінде ғана беріледі.
Инженердің айтуынша, толық маусым бойы жылыту бюджетке тым қымбатқа түседі. Сондықтан болашақта витражды терезелер, заманауи фанкойлдар орнатылып, энергия үнемдеу шаралары қолға алынбақ.
Сурет: Zakon.kz
Сейсмикалық талаптар және қолжетімділік
Ғимарат салынған кезде қолданыста болған 9 балдық сейсмикалық нормаға сай келген. Алайда кейін талаптар күшейтілген. Сондықтан жаңа жобада ғимаратты сейсмо-күшейту қарастырылған:
- металл байланыстар орнатылады;
- көрермен залы үстіндегі арқалықтар күшейтіледі. Залдың диаметрі 44 метр, биіктігі 22 метр – бұл инженерлік тұрғыдан өте күрделі кеңістік.
Сонымен қатар қазіргі таңда мүмкіндігі шектеулі жандарға жағдай толық жасалмаған. Жаңа жоба аясында:
- тактильді белгілер;
- лифт;
- толық бейімделген инфрақұрылым енгізіледі.
Сурет: Zakon.kz
Тарихи келбет сақталады
1972 жылдан бері сақталған фойедегі еден, мәрмәрмен қапталған бағандар және касса залының түрлі-түсті керамикалық плиткалары – архитектуралық мұра ретінде реставрацияланады.
Ал цирктің символына айналған мачта-стела толықтай жаңадан жасалып, бастапқы бейнесінде қайта орнатылады.
Сурет: Zakon.kz
Жаңғырту қашан басталады?
Жобалық-сметалық құжаттама 2026 жылдың соңына дейін дайын болады. Құрылысты 2027 жылы бастау жоспарланған. Жаңғырту шамамен 1,5 жылға созылады.
Осы уақыт аралығында цирк ұжымы шапито форматында өнер көрсетіп, Қазақстан мен Орталық Азия елдеріне гастрольдік сапарға шығады.
Қазақ мемлекеттік циркі – Алматының сәулеттік әрі мәдени символы. Жарты ғасыр бойы күрделі жөндеу көрмеген нысан енді толық жаңғыртудан өтпек. Егер жоба сәтті жүзеге асса, цирк тек тарихи келбетін сақтап қана қоймай, заманауи талаптарға сай "болашақ циркіне" айналуы мүмкін.