Камералар тек құқық бұзушыларды ғана анықтамайды
Алматыда бейнебақылау, жасанды интеллект және цифрлық егіз технологиялары қауіпсіздікті қамтамасыз ету мен инфрақұрылымды жоспарлау үшін қалай қолданылып жатқанын Қалалық цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Алмас Қойтанов айтып берді.
- 2025-2026 жылдары Алматыны цифрландыру бағытында қандай маңызды нәтижелерге қол жеткізілді? Технологиялар қазір қандай салаларда қолданылып жатыр?
- 2025-2026 жылдары цифрландыру саласында нақты нәтижелерге қол жеткізілді. Олар қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге де, қалалық инфрақұрылымды дамыту жұмыстарын жоспарлауға да қатысты. 2026 жылдың басынан бері бейнебақылау жүйесінің көмегімен іздеуде жүрген 360 адам ұсталды. Жағдайлық талдау жүйесі түрлі санаттағы 1 679 оқиғаны тіркеді. 7,5 мыңнан астам камера бейнеталдау жүйесімен жабдықталған.
Тағы бір маңызды нәтиже – Жағдайлық орталықтың жұмысы. Ол әлеуметтік нысандар мен өрт сөндіру деполарын орналастыруға қатысты ұсынымдар әзірледі. Сондай-ақ сейсмикалық күшейтуді бірінші кезекте қажет ететін ғимараттардың тізімі жасалды.
– Қазір Алматыда шамамен 63 мың камера орнатылған. Олардың жұмысы қалай ұйымдастырылған және тану жүйелері қандай нәтиже көрсетті?
– Камералар Бірыңғай бейнемониторинг жүйесіне қосылған. Оның ішінде 7,5 мыңнан астам камера бейнеталдау жүйесімен жабдықталған.
Жүйе бет-әлпетті тану бойынша 5 544 рет, ал көлік құралдарының мемлекеттік тіркеу нөмірлерін тану бойынша 37 рет іске қосылған. Бұл көрсеткіштер жүйенің іздеуде жүрген адамдарды анықтау бағытындағы жұмысының нәтижелерін толықтырады.
– Жағдайлық талдау жүйесі қандай оқиғаларды тіркейді? Камералар қандай оқиғалар мен қалалық мәселелерді анықтай алады?
– Тіркелген 1 679 оқиғаның 584-і агрессия мен төбелеске қатысты. Тағы 170 жағдайда өрт пен түтін анықталған, 163 рет тыйым салынған аймаққа кіру, 79 рет адамдардың топтасуы және 52 жол-көлік оқиғасы тіркелген.
Жүйенің мүмкіндіктері қала аумағын күтіп ұстау мен жол қозғалысына қатысты жағдайларды да қамтиды. Ол қоқыс контейнерлерінің толып кетуін, ірі көлемді қоқысты, кептелістерді және қалалық қызметтердің назар аударуын қажет ететін басқа да жағдайларды анықтайды.
Бұдан бөлек, сервистік талдау жүйесі 620 оқиғаны және қараусыз қалған заттарды анықтаудың алты жағдайын тіркеген.
– Осындай жағдай анықталғаннан кейін не болады? Камералардан алынған ақпаратты қалалық қызметтер қалай пайдаланады?
– Бейнеталдау жүйесі тиісті қызметтерге ақпаратты жедел жеткізуге және қажетті шараларды қабылдауға мүмкіндік береді. Ықтимал қауіпті жағдайды анықтау – жұмыстың бір бөлігі ғана. Одан кейін тиісті қызметтер әрекет етуі керек.
Жүйе құқық бұзушылықтардың алдын алу және жағдайды бақылау құралы ретінде қолданылады. Сондай-ақ ол қалалық қызметтердің әрекет ету тиімділігін арттыруға бағытталған.
2032 жылға қарай камера саны 130 мыңға жетеді
– Бейнебақылау камераларының санын қазіргі 63 мыңнан 130 мыңға дейін, яғни екі еседен астам көбейту жоспарланып отыр. Алматы бұл көрсеткішке қашан жетеді және бейнеталдау жүйесі де қатар дамытыла ма?
– Бейнебақылау камераларының санын 2032 жылға қарай 130 мыңға дейін жеткізу жоспарланып отыр. Жүйені дамыту аясында интеллектуалды бейнеталдау технологияларын қолдану да кеңейтіледі.
Яғни жоспар бойынша камералар санын көбейту және бейнеағынды талдау технологияларын кеңінен пайдалану көзделген. Бейнеталдау жүйесін дамыту 2027 жылдың басым бағыттарының қатарына да кіреді.
– Жағдайлық орталықтың жұмысына тоқталдыңыз. Ол қалалық инфрақұрылым нысандарын орналастыру бойынша қандай ұсынымдар әзірледі?
– Жағдайлық орталық әлеуметтік нысандарды орналастыруға арналған 3 510 орынды анықтады. Сондай-ақ 15 өрт сөндіру депосын орналастыру бойынша ұсынымдар әзірленді.
Жұмыстың тағы бір бағыты қолданыстағы ғимараттарға қатысты. Бірінші кезекте сейсмикалық күшейтуді қажет ететін нысандардың тізімі жасалды.
Алматыға қаланың цифрлық моделі не үшін қажет?
– Алматының цифрлық егізі жобасы қазір қай кезеңде? Қала толыққанды ақпараттық жүйеге ие болуы үшін қандай жұмыстар атқарылуы керек?
– Қазір жоба пысықтау кезеңінде тұр. Оны жүзеге асыру үшін алдымен деректерді жүйелі түрде дайындап, ақпараттық жүйе құру қажет.
Бірінші кезеңде қалалық инфрақұрылым мен инженерлік желілерді толық түгендеу жоспарланған. Жиналған мәліметтерді жүйелеп, цифрлық форматқа көшіру қажет.
Келесі кезеңде ауқымды ақпараттық жүйе әзірленеді. Ол Алматының цифрлық егізінің негізіне айналады.
– Цифрлық егіз қандай деректерді біріктіреді және қала оны қандай практикалық міндеттерді шешу үшін пайдалана алады?
– Жоба қалалық деректер мен инфрақұрылым туралы мәліметтерді бірыңғай цифрлық жүйеге біріктіруге мүмкіндік береді. Бұл қаланы жоспарлау және даму үдерістерін болжау жұмыстарын жетілдіру үшін қажет.
Цифрлық егіз Алматыны басқару тиімділігін арттырып, қаладағы мәселелерді жедел анықтауға және шешуге көмектеседі. Мәліметтерді бір жүйеге біріктіру қалалық инфрақұрылымды дамытуды кешенді түрде жоспарлауға негіз болады.
– Жобаны жүзеге асыру мерзімі қандай?
– Жобаны 2030 жылға қарай аяқтау жоспарланып отыр. Оған дейін қалалық инфрақұрылымды түгендеу, деректерді цифрлық форматқа көшіру және оларды біріктіретін ақпараттық жүйені әзірлеу қажет.
– Келесі жылы цифрландырудың қандай бағыттары басымдыққа ие болады? Бұл жоспарларда жасанды интеллект қандай орын алады?
– 2027 жылы жасанды интеллектінің қалалық инфрақұрылымын дамытуға басымдық беріледі. Жоспарланған жобалардың қатарында Almaty AI Hub және Almaty AI Park бар. Сондай-ақ қалалық қызметтерде жасанды интеллектіні қолдану аясы кеңейтіледі. Бейнеталдау жүйесін дамытумен қатар, ақпараттық қауіпсіздікті күшейту де басым бағыттардың бірі болады.