Атап айтқанда, цифрлық жүйе болған жағдайда пошта операторлары пошта саласындағы қызметтерді автоматтандырылған (электрондық) құрылғылар, жабдықтар және цифрлық жүйелер арқылы көрсететіні, сондай-ақ оларды қызмет көрсету процестерін автоматтандыру және оңтайландыру үшін пайдаланатыны нақтыланды.
Сондай-ақ ішкі пошта жөнелтілімдерінің түрі мен санатына қарай олардың мекенжай жағының жоғарғы бөлігінде мынадай қосымша жазулар болуы тиіс екені көрсетілді:
- жарияланған құны бар бандерольдерде – "Жарияланған құны ... теңге болатын бандероль", ал ішіндегі заттардың тізімі қоса берілсе – қосымша "Тізімдемемен" деген жазу;
- жарияланған құны бар хаттарда – "Жарияланған құны ... теңге" немесе "Жабық жарияланған құны ... теңге", ал тізімдемесі болса – "Тізімдемемен";
- төлемі жеткізу кезінде алынатын пошта жөнелтілімдерінде – "Жеткізу кезінде төленетін төлем ... теңге";
сәлемдемелерде және оларға қоса берілетін бланкілерде, оның ішінде карантиндік бақылауға жататын өнімдері бар сәлемдемелерде – "Жарияланған құны ... теңге" деген белгі қойылады.
Тіркелетін пошта жөнелтілімдерін жіберу оларды қабылдауды құжатпен немесе электрондық түрде растау, жіберушіге қағаз немесе электрондық форматтағы растаушы құжат беру, пошта тіркеу нөмірін (әріптік-сандық сәйкестендіру штрих-коды) беру, сондай-ақ жөнелтілімді қол қойдыру арқылы немесе автоматтандырылған (электрондық) құрылғылар, жабдықтар мен цифрлық жүйелердің көмегімен жеткізілгенін растау арқылы жүзеге асырылады.
Тіркелетін пошта жөнелтілімдері міндетті түрде кері мекенжайы көрсетілген жағдайда ғана қабылданады.
Тіркелетін пошта жөнелтілімінің қаптамасында:
- пошта операторының қабылдау өндірістік объектісінің атауы;
- пошта тіркеу нөмірі (әріптік-сандық сәйкестендіру штрих-коды) көрсетіледі.
Тіркелетін пошта жөнелтілімін қабылдау кезінде пошта операторы пошта жөнелтілімінің бланкісін қағаз немесе электрондық түрде толтырады.
Тізім бойынша қабылданған пошта жөнелтілімдеріне қағаз немесе электрондық форматта бір ғана растаушы құжат беріледі.
Қағидада ішкі және халықаралық тапсырысты пошта жөнелтілімдерімен, Қағидалардың 28 және 29-тармақтарында көрсетілген заттардан бөлек, мынадай заттарды жіберуге болатыны нақтыланды:
ішіндегі заттардың тізімдемесі бар және жарияланған құны көрсетілген тіркелетін пошта жөнелтілімдерімен Қазақстан Республикасының ұлттық валютасындағы және шетел валютасындағы банкноттар мен монеталарды жіберуге болады. Бұл жағдайда жіберуші белгіленген үлгідегі өтінішті толтырады.
Жарияланған құны бар ішкі пошта жөнелтілімдері арқылы да мыналар жіберіледі:
- хаттар мен сәлемдемелерде – Ұлттық банк пен кассалық операцияларды жүргізуге құқығы бар заңды тұлғалар арнайы пошта байланысы қызметі арқылы жіберетін банкноттар, монеталар және өзге де құндылықтар.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасы аумағында жіберілетін пошта ақша аударымының сомасына шектеу қойылмайды, егер бұл қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жоятын қаруды таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңнамада өзгеше көзделмесе.
Пошта операторының гибридті жөнелтілім қызметі мынадай тәртіппен жүзеге асырылады: алғашқы кезеңде жөнелтілім цифрлық жүйеде, интернет-ресурста тіркелген немесе электрондық тасымалдағыштарды пайдаланатын пошта қызметін пайдаланушыларға электрондық хат (хабарлама) түрінде жіберіледі, ал кейінгі кезеңде тіркелетін немесе тіркелмейтін хат (пошта карточкасы) ретінде жеткізіледі немесе керісінше, алғашқы кезеңде хат (пошта карточкасы) жіберіліп, кейінгі кезеңде цифрлық жүйелер, интернет-ресурстар, электрондық пошта немесе электрондық абоненттік пошта жәшігі арқылы электрондық хат (хабарлама) түрінде жеткізіледі.
Алғашқы кезеңде пошта операторының цифрлық жүйесі арқылы электрондық хат (хабарлама) ретінде жіберілетін тіркелетін немесе тіркелмейтін хаттарға (пошта карточкаларына) пайдаланушы куәландырушы орталық берген электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) қол қояды және олар ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып жіберіледі.
Пошта операторының цифрлық жүйесіне кейіннен пошта жөнелтілімі ретінде жеткізу үшін жіберілген электрондық хат (хабарлама) қағазға басылып шығарылады. Басылған нұсқада электрондық хаттың мазмұны ешқандай қосымша құралсыз немесе арнайы әдістерсіз оқуға ыңғайлы түрде көрсетілуі тиіс.
Цифрлық жүйе жіберушіге тіркелетін хаттың (пошта карточкасының) қабылданғаны, жеткізілгені, тапсырылғаны немесе қайтарылғаны туралы, сондай-ақ тіркелмейтін хаттың (пошта карточкасының) қабылданғаны туралы электрондық хабарлама жібереді.
Алғашқы кезеңде қағаз түрінде жіберіліп, кейінгі кезеңде цифрлық жүйелер, интернет-ресурстар, электрондық пошта немесе электрондық абоненттік пошта жәшігі арқылы электрондық хат ретінде жеткізілетін хаттар (пошта карточкалары) адресатқа жеткізу немесе оқылғаны туралы хабарлама алынған сәттен бастап тапсырылған болып есептеледі.
Адресаттың, оның заңды өкілінің, сенімхат негізінде әрекет ететін өкілінің немесе адресаттың келісімімен пин-код енгізу немесе тіркелетін хаттың (пошта карточкасының) штрих-кодын сканерлеу арқылы алған үшінші тұлғаның алғаны туралы хабарлама электрондық түрде қалыптастырылып, жеткізу (тапсыру) мәртебесі пайда болғаннан кейін цифрлық жүйеге немесе пайдаланушының электрондық абоненттік пошта жәшігіне жіберіледі.
Қайтарылған жағдайда, егер жасалған шартта өзгеше көзделмесе, гибридті жөнелтілімдер пайдаланушының цифрлық жүйесінде қайтару мәртебесі расталғаннан кейін жойылады.
Қағидаға сәйкес, пошта операторлары пошта жөнелтілімін қабылдамас немесе тапсырмас бұрын пайдаланушыдан дербес деректерді жинауға, жинақтауға, пайдалануға және сақтауға келісім алуға міндетті. Мұндай келісім:
- электрондық цифрлық қолтаңба арқылы;
- автоматтандырылған (электрондық) құрылғылар, жабдықтар немесе цифрлық жүйелер арқылы дербес деректерге қолжетімділікті бақылаудың мемлекеттік сервисін пайдалану арқылы;
- не қағаз жүзінде қол қойдыру арқылы рәсімделеді.
Тіркелетін пошта жөнелтілімі:
- тікелей адресатқа (алушыға);
- оның заңды өкіліне;
- сенімхат негізінде әрекет ететін өкіліне;
- немесе адресаттың пин-код енгізу не штрих-кодты сканерлеу арқылы берген келісімі болған жағдайда үшінші тұлғаға тапсырылады.
- Тіркелетін пошта жөнелтілімі пошта жөнелтілімінде көрсетілмеген адамға берілмейді, мына жағдайларды қоспағанда:
- алушының пошта жөнелтілімін алу үшін қағаз немесе электрондық нысандағы электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырылған сенімхатын көрсетуі;
- адресаттың пин-код енгізу немесе штрих-кодты сканерлеу арқылы берген келісімі болуы.
Егер жіберуші дербес деректерді жинауға, жинақтауға, пайдалануға және сақтауға келісім беруден бас тартса, пошта операторы пошта жөнелтілімін пайдаланушыға тапсырмайды.
"Үкіметтік" деген қосымша белгісі бар пошта жөнелтілімдерін Қазақстан Республикасының мынадай лауазымды тұлғалары жібере алады:
- Қазақстан Республикасының Президенті;
- Қазақстан Республикасының Вице-президенті;
- Қазақстан Республикасының Премьер-министрі;
- Құрылтайдың төрағасы мен оның орынбасарлары;
- Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің басшысы;
- Қазақстан Республикасы Конституциялық сотының төрағасы мен оның орынбасары;
- Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының төрағасы;
- Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төрағасы;
- Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының төрағасы;
- Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасарлары;
- Қазақстан Республикасының Бас прокуроры және оның орынбасары;
- Президентке тікелей бағынатын мемлекеттік органдардың басшылары;
- Қазақстан Республикасының министрлері және орталық атқарушы органдар ведомстволарының басшылары;
- Астана қаласының, облыстардың және республикалық маңызы бар қалалардың әкімдері.
Қағидада "Үкіметтік" санатындағы пошта жөнелтілімдері бірінші кезекте өңделіп, жеткізілетіні де көрсетілген.
Бұйрық 2026 жылғы 27 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.