Атап айтқанда, сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасы резиденті емес сақтандыру ұйымы филиалының сақтандыру қызметін жүзеге асыруына, оның ішінде сақтандыру нарығына қатысушылармен өзара қарым-қатынасына қойылатын талаптарға, сақтандыру ұйымы мен сақтандыру агенті арасында жасалатын тапсырма шартына және сақтандыру агентінің сақтандыру нарығында делдалдық қызметті жүзеге асыру жөніндегі өкілеттіктеріне, сондай-ақ сақтандыру агенттерін оқытудың ең төменгі бағдарламасына және оқыту тәртібіне қойылатын талаптарға мынадай нақтылаулар енгізіледі:
Сақтандыру ұйымының немесе сақтандыру агентінің (ерікті сақтандыру түрлері бойынша) сақтанушымен сақтандыру шартын жасасу процесін ұйымдастыру мынадай кезеңдерді қамтиды:
сақтандыру қағидаларымен таныстыру және сақтандыру шартының мынадай талаптары бойынша анық әрі толық ақпарат ұсыну:
- сақтандыру тарифтері мен сақтандыру сомасының мөлшері;
- сақтандыру сыйлықақыларын төлеу мерзімдері;
- сақтандыру шартының күшіне ену мерзімі;
- сақтандыру жағдайлары, оның ішінде сақтандыру оқиғаларының түрлеріне сипаттама және сақтандыру оқиғасы немесе сақтандыру жағдайы басталғаны туралы хабарлау тәртібі;
- сақтанушының құқықтары мен міндеттері, оның ішінде сақтандыру оқиғасы және (немесе) сақтандыру жағдайы басталған кезде;
- шарт талаптарына өзгерістер енгізу тәртібі;
- сақтандыру шартын мерзімінен бұрын тоқтатудың салдары;
- жеңілдіктердің болуы және жеңілдіктер берілетін тұлғалардың тізбесін көрсету;
- сақтандыру түріне тән өзге де маңызды талаптар;
Сондай-ақ мынадай кезеңдерді қамтиды:
- егер сақтандыру шарты қосылу шарты нысанында жасалған болса – сақтандыру қағидаларының көшірмесін қағаз жеткізгіште ұсыну не сақтанушыға сақтандыру қағидаларының электрондық (сканерленген) көшірмесін немесе сақтандыру ұйымының интернет-ресурсында не сақтандыру ұйымы серіктесінің интернет-ресурсында жарияланған сақтандыру қағидаларына сілтемені жіберу (сақтанушының таңдауы бойынша);
- сақтандыру шартын жасасу үшін қажетті ақпарат пен құжаттарды (құжаттардың көшірмелерін) алу;
- сақтандыру шарты жасалатын өтінішті толтыру (егер мұндай талаптар сақтандыру қағидаларында немесе "Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы", "Тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы", "Жекеше нотариустардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы", "Аудиторлық ұйымдардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы", "Туристі міндетті сақтандыру туралы", "Қызметкерді еңбек (қызметтік) міндеттерін атқару кезінде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы", "Қызметі үшінші тұлғаларға зиян келтіру қаупімен байланысты объектілер иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы", "Міндетті экологиялық сақтандыру туралы" заңдарда көзделген болса), оның ішінде сақтанушының сақтандыру талаптарымен танысқаны туралы белгісі бар өтініш;
- сақтандыру объектісін қарау және бағалау (жеке сақтандыру шарттары бойынша медициналық куәландыру), оның ішінде қажет болған жағдайда мамандарды тарта отырып жүргізу. Сақтандыру объектісін қарау кезінде сақтандырушының ішкі құжаттарында көзделген нысан бойынша тиісті акт жасалады;
- сақтандыруға қабылданатын сақтандыру тәуекелдері бойынша сақтандыру өтемінің талаптарын айқындау;
- сақтандыру объектісіне қатысты сақтанушы ұсынған мәліметтер мен құжаттарды тәуекел дәрежесін бағалау мақсатында сақтандыру ұйымының ішкі қағидаларында белгіленген мерзімде тексеру арқылы сақтандыру шартын жасасу мүмкіндігі туралы шешім қабылдау, міндетті сақтандыру шарттарын қоспағанда, олардың түрлері, талаптары мен тәртібі міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін республиканың жекелеген заңдарымен белгіленеді;
- сақтандыру объектісі және сақтандыруға қабылданатын тәуекелдер бойынша сақтандыру тарифін айқындау;
- сақтандыру сомасын келісу және сақтандыру сыйлықақысын есептеу;
сақтанушы төлеуге тиіс сақтандыру сыйлықақысы (сақтандыру жарнасы):
- сақтандырушының кассасына, фискалдық чек ала отырып;
- сақтандыру агентіне – жеке тұлғаға, сақтандыру сыйлықақысының төленгенін растайтын құжатты ала отырып;
- сақтандыру агентіне – заңды тұлғаға, фискалдық чек ала отырып;
- қолма-қол ақшасыз тәсілмен;
- сақтандыру полисін ресімдеу (қосылу шартын жасасу) не Қазақстан Республикасының сақтандыру және сақтандыру қызметі туралы заңнамасының талаптарын ескере отырып, сақтандыру агенті туралы ақпарат көрсетілген жеке сақтандыру шартын жасау;
- Талаптарға қосымшада көзделген сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты туралы ақпаратты сақтандыру ұйымының талдамалық есебінде және бағдарламалық қамтамасыз етуінде көрсету.
Сақтандыру ұйымы аталған ақпаратты алған сәттен бастап бір жұмыс күні ішінде оны енгізуді қамтамасыз етеді.
Сақтанушымен сақтандыру шарты сақтандыру ұйымы "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" заңда көзделген клиентті тиісінше тексеру жөніндегі шараларды қабылдағаннан кейін жасалады. Сақтандыру ұйымы тапсырма шарттары жасалған сақтандыру агенттерінің клиентті тиісінше тексеру жөніндегі талаптарды сақтауын қамтамасыз етеді.
Сақтандыру ұйымының сақтандыру шартын орындау процесін ұйымдастыру мынадай кезеңдерді қамтиды:
- егер мұндай міндет сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) көзделген болса, сақтанушы сақтандырушыны сақтандыру оқиғасы немесе сақтандыру жағдайы туралы хабардар еткен кезде сақтандыру ұйымының жауапты қызметкерінің сақтандыру оқиғасы және (немесе) сақтандыру жағдайы туралы мәліметтерді залалдарды есепке алу журналына тіркеуі;
- өтініш берушіден (сақтанушыдан, сақтандырылған тұлғадан, пайда алушыдан немесе олардың өкілдерінен) Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдарда не сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) көзделген құжаттар қоса берілген сақтандыру төлемін жүзеге асыру туралы өтінішті жазбаша немесе цифрлық нысанда қабылдау.
Сақтандыру төлемін жүзеге асыру туралы өтініште пайда алушы туралы мынадай мәліметтер көрсетіледі:
- тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда);
- тұрғылықты жері;
- байланыс телефондары;
- сақтандыру төлемін алу тәртібі – қолма-қол ақшамен немесе банктік шотқа аудару арқылы;
- банктік деректемелері (қажет болған жағдайда);
- Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдарда немесе сақтандыру ұйымының ішкі қағидаларында көзделген мәліметтер.
Бұдан басқа, мыналар көзделген:
- сақтандыру төлемін алу үшін өтініш беруші (сақтанушы, сақтандырылған тұлға, пайда алушы немесе олардың өкілдері) ұсынған құжаттардың сақтандыру шартының (сақтандыру қағидаларының) талаптарына немесе Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдарының талаптарына сәйкестігін, оның ішінде құжаттар топтамасының толық болуын тексеру;
- сақтанушының сақтандыру сыйлықақысын (сақтандыру жарналарын) төлеу бойынша дебиторлық берешегінің бар-жоғын тексеру;
- егер мұндай құқық сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) немесе республиканың міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдарында көзделген болса, бүлінген мүлікті қарап-тексеру;
- өтініш беруші ұсынған құжаттар негізінде сақтандыру оқиғасының туындау себептері мен мән-жайларын анықтау, сондай-ақ сақтандыру оқиғасы мен сақтандыру жағдайының арасындағы себеп-салдарлық байланысты растау, сондай-ақ өтініш берушіден сақтандыру жағдайын айқындау үшін маңызы бар анық әрі шынайы мәліметтерді алу;
- сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) немесе Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдарында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде келтірілген зиянның мөлшерін ұйымдастыру немесе айқындау;
- сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) немесе республиканың азаматтық заңнамасында көзделген негіздер бойынша сақтандыру төлемін жүзеге асыру не оны толық немесе ішінара жүзеге асырудан бас тарту туралы шешім қабылдау;
- сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) немесе Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдарында белгіленген мерзімдерде өтініш берушіге жазбаша немесе цифрлық нысанда сақтандыру төлемінен толық немесе ішінара бас тарту туралы тиісті шешімді бас тарту себептерін дәлелді негіздей отырып жолдау;
- сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) немесе Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдарында белгіленген мөлшерде, тәртіппен және мерзімдерде сақтандыру төлемін қолма-қол ақшамен немесе сақтандыру төлемін жүзеге асыру туралы өтінішке сәйкес банктік шотқа аудару арқылы жүзеге асыру;
- егер мұндай шығыстар қажет болған немесе сақтандыру ұйымының нұсқауларын орындау үшін жүргізілген болса, сақтандыру жағдайы кезінде залалды болғызбау немесе азайту мақсатында сақтанушының (сақтандырылған тұлғаның) немесе өзге тұлғаның шеккен шығыстарын өтеу.
Сақтандыру агентімен тапсырма шарты жасалғаннан кейін сақтандыру ұйымы:
- сақтандыру агенті туралы ақпаратты сақтандыру агенттерінің тізіліміне енгізеді, оны жүргізуді сақтандыру ұйымының жауапты қызметкері цифрлық нысанда жүзеге асырады;
- тапсырма шарты жасалған күннен кейінгі бір жұмыс күнінен кешіктірмей сақтандыру агенттерінің тізіліміне енгізілген сақтандыру агенті туралы ақпаратты цифрлық нысанда мемлекеттік қатысуы бар деректер базасын қалыптастыру және жүргізу жөніндегі ұйымға жібереді;
- сақтандыру қызметтерін тұтынушылардың көруі және танысуы үшін қолжетімді жерде (оның ішінде интернет-ресурстарда) сақтандыру агенті туралы ақпаратты орналастырады;
- сақтандыру агентін сақтандыру агенттерін оқытудың ең төменгі бағдарламасы бойынша, оның ішінде қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша оқытуды ұйымдастыруды қамтамасыз етеді;
- сақтандыру агенті сақтандыру агенттерінің тізіліміне енгізілгеннен кейін кемінде үш жылда бір рет оның кәсіптік қайта даярлаудан өтуін ұйымдастырады.
Сақтандыру агентімен тапсырма шарты бұзылған кезде сақтандыру ұйымы тапсырма шарты бұзылған күннен кейінгі бір жұмыс күнінен кешіктірмей тиісті ақпаратты цифрлық нысанда мемлекеттік қатысуы бар деректер базасын қалыптастыру және жүргізу жөніндегі ұйымға жібереді.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, сақтандыру брокерлерінің және сақтандыру агенттері – заңды тұлғалардың, актуарийлердің және сақтандыру агенттері – жеке тұлғалардың құжаттарды ресімдеу, құжаттаманы басқару және құжаттарды сақтау тәртібі Ұлттық банк басқармасының 2016 жылғы 8 тамыздағы "Сақтандыру нарығының кәсіби қатысушылары, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын сақтандыру агенттері міндетті сақтауға тиіс құжаттарды сақтау қағидаларын және сақтандыру нарығының кәсіби қатысушылары, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын сақтандыру агенттері міндетті сақтауға тиіс құжаттардың тізбелерін және оларды сақтау мерзімдерін бекіту туралы" қаулысына сәйкес айқындалады.
Сақтандыру нарығының кәсіби қатысушылары мен кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын сақтандыру агенттері міндетті сақтауға тиіс құжаттарды сақтау қағаз немесе цифрлық нысанда жүзеге асырылады.
Қаулы 2026 жылғы 16 тамыздан бастап қолданысқа енгізіледі.