ЖТС мөлшерлемелері, мүгедектігі бар адамдарға арналған жеңілдіктер: жаңа Салық кодексінде не қарастырылған

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің мамандары "Халық бухгалтері" акциясы аясында 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін жаңа Салық кодексіне байланысты қазақстандықтарды толғандырып жүрген өзекті сұрақтарға жауап берді, деп хабарлайды Zakon.kz.

Жеке табыс салығының (ЖТС) мөлшерлемелері. Жаңа Салық кодексінде не қарастырылған?

Жаңа Салық кодексінде жеке табыс салығының прогрессивті мөлшерлемесі енгізілді.

Жұмысшының жылдық табысы 8 500 АЕК-тен (2026 жылы 33,4 млн теңге) асқан жағдайда ЖТС мөлшерлемесі 15% болады.

Дивидендтер түріндегі табыс бойынша 230 000 АЕК-ке дейін – 5%, осы шектен асқан жағдайда салық сомасы 230 000 АЕК мөлшеріндегі салыққа қосымша артық сомадан 15% есептеледі.

Жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібін қолданатын жеке кәсіпкерлердің табыстары бойынша:

• 230 000 АЕК-ке дейін – 10%,
• осы шектен асқан жағдайда – 23 000 АЕК мөлшеріндегі салыққа қосымша артық сомадан 15%.
• Жеке практикамен айналысатын тұлғалардың табыстары бойынша – 9%.
• Өзіндік өндірістегі ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, өткізу немесе қайта өңдеу бойынша шаруа немесе фермер қожалықтарының табыстары – 3% (бұған дейін ЖТС 70%-ға азайтылатын).

Мүгедектігі бар адамдар үшін ЖТС бойынша қандай салықтық жеңілдіктер қарастырылған?

Бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға – 5 000 АЕК мөлшерінде әлеуметтік салықтық шегерім қарастырылған.

Мүгедектігі бар адамдардың өзге санаттары үшін (үшінші топтағы мүгедектігі бар тұлғалар, мүгедектігі бар балалар, мүгедектігі бар баланың ата-анасының бірі, қамқоршысы немесе қорғаншысы (18 жасқа толғанға дейін), "балалық шақтан мүгедектігі бар тұлға" деп танылған адамның ата-анасының бірі, қамқоршысы немесе қорғаншысы) жылына 882 АЕК (3 814 650 теңге) мөлшеріндегі салықтық шегерім сақталады.

Ипотека, оқу және асырауындағы адамдар бойынша қандай шегерімдер сақталады?

Салық кодексінің 401-бабының 1-тармағына сәйкес жеке тұлғаның келесі жеке салықтық шегерімдерді қолдануға құқығы бар:

• әлеуметтік төлемдер бойынша салықтық шегерім;
• базалық салықтық шегерім;
• әлеуметтік салықтық шегерімдер.

Салық кодексінің 402, 403 және 404-баптарына сәйкес салықтық шегерімдерге мыналар жатады:

• міндетті зейнетақы жарналары, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналары және азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша әлеуметтік аударымдар түріндегі әлеуметтік төлемдерге салықтық шегерім;
• 30 АЕК мөлшеріндегі базалық шегерім.

Әлеуметтік салықтық шегерімдер келесі тұлғаларға қолданылады:

• бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға – 5 000 АЕК;
• үшінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға;
• мүгедектігі бар балаларға;
• Ұлы Отан соғысының қатысушыларына және оларға теңестірілген тұлғаларға;
• Ұлы Отан соғысы жылдарында тылда адал еңбегі және мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСРО ордендері мен медальдарымен марапатталған тұлғаларға;
• 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейін кемінде алты ай жұмыс істеген немесе қызмет атқарған тұлғаларға – 882 АЕК;
• мүгедектігі бар баланың, "балалық шақтан мүгедектігі бар тұлғаның" ата-анасының бірі, асырап алушысы, қамқоршысы немесе қорғаншысы – 882 АЕК.

Осылайша, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап сыйақылар бойынша, оқуға арналған, көпбалалы отбасыларға арналған салықтық шегерімдер қарастырылмайды.

Сонымен бірге, 30 АЕК мөлшеріндегі базалық шегерім енгізілді және жеке тұлғалардан салықтық шегерімдерді растайтын құжаттарды жинау, сақтау, сондай-ақ табыстар мен мүлік туралы декларацияны жыл сайын тапсыру міндеті алынып тасталды.

2026 жылы әлеуметтік салық мөлшерлемесі өзгерді ме?

Әлеуметтік салық 6% мөлшерлеме бойынша есептеледі.

Бұл ретте, өзіндік өндірістегі ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, өткізу және қайта өңдеу қызметін жүзеге асыратын субъектілер үшін әлеуметтік салық 1,8% мөлшерлеме бойынша есептеледі.

Әлеуметтік салық төлеуші болып табылатын жеке кәсіпкерлер мен жеке практикамен айналысатын тұлғалар (осы баптың 4-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда) әлеуметтік салықты:

• өзі үшін – төлем жасалған күнгі 2 АЕК мөлшерінде;
• әрбір қызметкері үшін – 1 АЕК мөлшерінде есептейді.

Шаруа немесе фермер қожалықтары қызметке байланысты салық салу объектілері бойынша әлеуметтік салықты:

• өзі үшін – 0,6 АЕК;
• әрбір қызметкері үшін – төлем жасалған күнгі 0,3 АЕК мөлшерінде есептейді.

Бұған дейін 2026 жылы бизнес нені ескеруі керек екенін жазғанбыз.