Рубль үш айда бір жылдағыдай арзандады: қыркүйектегі бағам қандай болады
Фото: Zakon.kz
Өсуі қарқынды болды, бірақ ұзаққа созылмады
RUB/KZT бағамының қазіргі динамикасын түсіну үшін сегіз ай бұрынғы жағдайға оралу керек. 2026 жылды рубль 6,42 теңге бағамымен бастады.
Алайда кейін ресей валютасы қарқынды өсе бастады. 1 ақпанда рубль 6,63 теңгеге дейін қымбаттады. Ақпан, наурыз, сәуір және мамыр айларында бағам бірнеше рет бағыт өзгерткенімен, жалпы жыл басындағы деңгейден жоғары болды.
Мамырдың соңы – маусымның басында рубль жылдық ең жоғары көрсеткішке жетті. 1 маусымда оның ресми бағамы 6,83 теңге болды.
Осылайша, бес айға жетпейтін уақыт ішінде рубль теңгеге қатысты шамамен 6,4%-ға қымбаттады. Қазақстан нарығында бұл айтарлықтай өзгеріс болды: бұрын салыстырмалы түрде арзан болған ресей валютасы едәуір қымбаттады.
Бағам төмендей бастады
Маусымның алғашқы жартысында рубль бағамы айтарлықтай құбылып тұрды. Ал айдың екінші онкүндігінен бастап ресей валютасы біртіндеп арзандай бастады. Шілдеде бұл төмендеу жалғасып, тамызда іс жүзінде тоқтаусыз сипат алды.
Қыркүйек айының басында рубль жыл басынан бері жинаған өсімінің басым бөлігін жоғалтып қана қоймай, одан да төмен деңгейге түсті.
Соңғы үш айды ғана қарастырсақ, төмендеу әлдеқайда айқын көрінеді. 1 маусымда рубль 6,83 теңге болса, 1 қыркүйекте 5,34 теңгеге түсті.
Осылайша, жаздың үш айында ресей валютасы теңгеге қатысты 21,8%-ға арзандады.
Бірінші кредиттік бюро да қазіргі төмендеу үрдісінің ұзаққа созылғанына назар аударды. Оның мәліметінше, рубльдің қазіргі ресми бағамы – 5,24 теңге. Бұл 2025 жылғы ақпаннан бергі ең төменгі көрсеткіш.
Қыркүйекте не болады?
Жаңа айдың алғашқы күндері әзірге бұл үрдістің өзгеретінін көрсетіп отырған жоқ.
Ресей Банкі 3 қыркүйекке доллардың ресми бағамын 86,9963 рубль деңгейінде белгіледі. Бір күн бұрын бұл көрсеткіш 86,7530 рубль болған. Еуро бағамы 100,5988 рубльден 100,8287 рубльге, ал юань 12,8970 рубльден 12,9217 рубльге өсті.
Яғни тамыздағы құлдыраудан кейін рубль қыркүйектің басында да аздап әлсіреді.
Ресейлік сарапшы Наталья Мильчакова рубльдің әрі қарай әлсіреуін күтеді. Оның болжамынша, қыркүйек айында доллар 90 рубльден асуы мүмкін. Алайда 2026 жылдың соңына дейін доллардың 100 рубльге жетуін ол екіталай сценарий деп санайды.
Ресей Банкі тамыз-қыркүйек айларында 33 экономист арасында жүргізген сауалнама нәтижесінде рубльге қатысты болжамдардың нашарлағанын көрсетті. Сарапшылар енді 2029 жылға дейінгі кезеңде доллар бағамының жоғары болатынын күтеді.
Экономистердің 2026 жылға арналған доллардың орташа бағамы бойынша болжамы 79,9 рубль болды. Шілдедегі болжамда бұл көрсеткіш 78,4 рубль еді. Сонымен қатар қыркүйек-желтоқсан айларында доллардың орташа бағамы 84,9 рубль болады деп болжанып отыр.
Кейінгі жылдарға арналған болжамдар да көтерілді:
- 2027 жыл – 88,8 рубль, бұған дейін 86,6 рубль болған;
- 2028 жыл – 94 рубль, бұған дейін 92,7 рубль болған;
- 2029 жыл – 97,2 рубль, бұған дейін 95,8 рубль болған.
Яғни сарапшылар рубльдің әлсіреуін алдағы бірнеше айда ғана емес, бірнеше жыл бойы жалғасуы мүмкін деп болжап отыр.
Бұл Қазақстан үшін неліктен маңызды?
Қазақстан үшін рубльдің маңызы оның валюта резервтері мен қаржылық операциялардағы үлесінен әлдеқайда жоғары. Ресей мен Қазақстан сауда, өндірістік байланыстар және шекара маңындағы экономикалық қатынастар арқылы тығыз байланысты.
Ресей рублі қазақстандық бизнес үшін есеп айырысуда қолданылатын негізгі валюталардың бірі болып қала береді. Әсіресе ресейлік жеткізушілермен немесе сатып алушылармен тікелей жұмыс істейтін салаларда оның рөлі жоғары.
ҚР Ұлттық банкінің мәліметінше, өңдеу өнеркәсібіндегі кәсіпорындардың 64%-ы рубльді пайдаланады. Сауда саласында бұл көрсеткіш 54,8%, ауыл шаруашылығында – 38,9%, көлік және қоймалау саласында – 38,3%.
Тау-кен өнеркәсібінде рубльді кәсіпорындардың 42%-ы пайдаланады. Дегенмен бұл салада доллар басым – оның үлесі 61,7%. Құрылыс саласында рубль мен доллардың үлесі бір-біріне жақын: тиісінше 29,5% және 28,6%.
Осыдан жағдайдың екі түрлі әсері бар екенін көруге болады. Қазақстан азаматтары үшін рубльдің арзандауының нақты пайдасы бар: теңгенің Ресейдегі сатып алу қабілеті артып, Ресейге барған кезде немесе ресейлік тауарларды сатып алғанда тиімді болады.
Ал қазақстандық өндірушілер үшін жағдай керісінше. Ресейлік тауарлар арзандаған сайын, Қазақстан нарығында олармен бәсекелесетін отандық компанияларға өз бағалық артықшылығын сақтау қиындай түседі.
Бұған дейін теңгенің долларға қатысты нығаюына не әсер ететіні туралы жазған едік.
