Қазақстанда жаңа жәрдемақы түрі пайда болуы мүмкін

2026 жылы 18 наурызда Мәжілістің пленарлық отырысында депутат Әділ Жұбанов мүгедектігі бар адамдарға қамқорлық жасайтын қамқоршыларды қолдаудың маңызы туралы айтты, деп хабарлайды Zakon.kz.

Депутат ересек азаматтарды, соның ішінде II және III топтағы мүгедектерді, психикалық ауытқуы бар адамдарды қамқорлыққа алатын қамқоршылардың әлеуметтік қорғаудың жеткіліксіз екеніне назар аударды.

"Олардың емделуі, тұрмыстық қамтамасыз етілуі, мүдделері мен құқықтарын қорғау, заңды өкілдігі толықтай қарқоршыға жүктеледі. Шынында да, қамқоршы осындай адамның өмірі мен қауіпсіздігі үшін тәулік бойы жауапкершілікті өз мойнына алады. Алайда қазіргі әлеуметтік қолдау жүйесі бұл азаматтарға тіпті негізгі әлеуметтік кепілдіктерді де қарастырмайды", – дейді депутат.

Оның айтуынша, ересек мүгедекке тұрақты күтім жасайтын адам өз зейнетақы жинақтарын қалыптастыру мүмкіндігінен айырылады және болашақта өзі де әлеуметтік тәуекелге ұшырауы мүмкін.

Ол мысал ретінде Еуропалық одақ және OECD (Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы) елдеріндегі халықаралық тәжірибені келтірді: ересек мүгедектерге күтім жасау әлеуметтік маңызды қызмет болып есептеледі. Кейбір елдерде компенсациялық төлемдер қарастырылған, күтім кезеңі еңбек өтіліне есептеледі, зейнетақы жарналары мемлекет есебінен төленеді.

Осыған байланысты Әділ Жұбанов үкіметке ұсыныс жасады:

• сотпен мүгедек деп танылған ересек адамдардың қамқоршыларға мемлекеттік төлем тағайындау;
• қамқорлық кезеңін еңбек өтіліне қосу;
• күтім жасау кезеңі үшін зейнетақы жарналарын мемлекет есебінен төлеу;
• бұл қамқоршылар санатының әлеуметтік қорғау субъектісі ретіндегі заңды мәртебесін бекіту.

"Шынында да, бұл адамдар күн сайын мемлекет үшін ең күрделі әлеуметтік функцияны орындайды – өз бетінше өмір сүре алмайтын азаматтарға күтім көрсетеді. Бірақ бүгінде қарама-қайшы жағдай туындап отыр: мемлекет мүгедектерді қолдаудың қажеттілігін мойындайды, бірақ олардың күнделікті өмірін қамтамасыз ететіндерді іс жүзінде қолдамайды. Егер біз шынымен әділ және әлеуметтік мемлекет принциптері туралы айтсақ, онда осындай қамқоршылардардың еңбегі заң деңгейінде мойындалып, қолдап, қорғалуға тиіс", – дейді парламент депутаты.