Қазақстанда мотор майларын таңбалау ережесі бекітілді

Энергетика министрі 2026 жылғы 30 қаңтардағы бұйрықпен мотор майларын таңбалау және қадағалау ережелерін бекітті, деп хабарлайды Zakon.kz.

Мотор майларын таңбалау және оларды қадағалау қағидалары ҚР аумағында мотор майларын сәйкестендіру құралдарымен таңбалау тәртібін, сондай-ақ олардың одан әрі қадағалау тәртібін айқындайды.

Өндіруші Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген мотор майларын жаңа меншік иесіне немесе басқа тұлғаға алғашқы ақыға немесе ақысыз беру алдындағы сәйкестендіру құралы арқылы таңбалауды жүзеге асырады, бұл таңбалау сол тұлғаға меншіктеу немесе кейіннен өткізу мақсатында жүзеге асырылып, оның таралуы және (немесе) қолданылуы үшін қолжетімділігін қамтамасыз етеді.

Импорттаушы Қазақстан Республикасының аумағы сыртында өндірілген мотор майларын Қазақстан Республикасының аумағына әкелу алдындағы немесе ішкі тұтыну үшін, сондай-ақ қайта экспорт (реимпорт) мақсатында кедендік рәсімдерге қою алдындағы сәйкестендіру құралы арқылы таңбалауды қамтамасыз етеді.

Мотор майлары айналымы қатысушыларының тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесіндегі қызметін жүзеге асыру шарттары:

• электрондық цифрлық қолтаңбаның болуы;
• тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесіне байланыс арналары арқылы қосылған аппараттық-бағдарламалық кешен, ол Операторға таңбалау кодтарын алу, таңбалау кодтарын қолдану туралы мәліметтерді жіберу, содан кейін сәйкестендіру құралдарын агрегаттау (агрегаттау қолданылған жағдайда) туралы ақпаратты, сондай-ақ тауарларды айналымға енгізу, айналымы және (немесе) айналымнан шығару туралы мәліметтерді ақпараттық жүйеге автоматтандырылған түрде беру мүмкіндігін қамтамасыз етеді, электрондық өзара іс-қимыл интерфейсі талаптарына сәйкес, Оператордың интернет-ресурсында жарияланған шарттарға сай.

Осындай аппараттық-бағдарламалық кешен болмаған немесе тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесіне интеграциясы жоқ болған жағдайда, мотор майлары айналымының қатысушысы мәліметтерді тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесінің жеке кабинеті арқылы Операторға жібереді.

Мотор майларын бөлшек саудада өткізу арқылы жүзеге асыратын айналымға қатысушы белгіленген шарттардан бөлек, мынадай шарттардың:

• деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар бақылау-кассалық машинасының болуын;
• сәйкестендіру құралдарын оқу үшін бақылау-касса машинасына қосылу мүмкіндігі бар сканерлеу құрылғысының болуын;
• әрбір өткізілген мотор майы бірлігі бойынша таңбаланған мотор майларын айналымнан шығару туралы мәліметтерді бақылау-кассалық машинасы арқылы беру жөнінде фискалдық деректер операторымен жасалған келісімнің болуын қамтамасыз етеді.

Мотор майлары айналымының қатысушысы өз атынан тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесінде мәліметтерді беру және сұрау құқығына ие уәкілетті тұлғаларды анықтайды.

Мотор майлары айналымының қатысушысы тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесінде тіркелгеннен кейін Оператор 24 сағат ішінде:

• тіркеу туралы ақпаратты тіркеу кезінде көрсетілген электрондық поштаның мекенжайына жібереді;
• мотор майлары айналымының қатысушысын тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесіндегі қатысушылар тізіліміне енгізеді;
• мотор майлары айналымының қатысушысын тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесіндегі жеке кабинетке қол жеткізуді ұсынады.

Мотор майын тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесінде тіркеу мыналар:

• мотор майы Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген жағдайда – өндіруші (оның ішінде шарттық өндіріс шеңберінде және (немесе) еркін кеден аймағы кедендік рәсімі немесе еркін қойма кедендік рәсімімен орналастырылған шетелдік шикізаттан өндірілетін мотор майларын қоса алғанда);
• мотор майы Қазақстан Республикасының аумағынан тыс жерлерде өндірілген жағдайда – импорттаушы (Қазақстан Республикасының аумағына әкелгенге дейін) жүзеге асырады.

"Мотор майы" санатында мотор майын тіркеу үшін мотор майлары айналымының қатысушысы тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесінде мынадай мәліметтерді көрсетеді:

• мотор майлары айналымы қатысушысының жеке сәйкестендіру нөмірі немесе бизнес-сәйкестендіру нөмірі;
• тауардың толық атауы;
• сақтау мерзімі туралы мәліметтер;
• тауар таңбасы, тауар таңбасындағы айналым белгісі, айналым және сәйкестік белгілері туралы мәліметтер;
• тауардың өндірушісі мен дайындаушысы туралы мәліметтер;
• тауардың GTIN коды;
• экономикалық қызмет түрлері бойынша өнімнің код жіктеуіші;
• ЕАЭО сыртқы экономикалық қызметінің тауар номенклатурасының коды;
• GPC коды;
• маркасы;
• өнімнің арналуы;
• мотор майының ЕАЭО техникалық регламенттерінің талаптарына немесе Қазақстан Республикасы заңнамасымен белгіленген міндетті талаптарға сәйкестігі туралы декларация;
• мотор майының тұтқырлық класы;
• көлемі;
• көлемнің өлшем бірлігі.

Мотор майы туралы мәліметтерді тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесінде тіркеу мынадай жағдайларда:

• GTIN тауарының коды көрсетілген мотор майы тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесінде бұрыннан тіркелген болса;
• GS1 ақпараттық ресурсының деректері бойынша GTIN тауарының коды мотор майлары айналымының қатысушысы тарапынан пайдалануға жатпайтын болса;
• GS1 ақпараттық ресурсының деректері бойынша GTIN тауарының коды жоқ болса жүзеге асырылмайды.

Мотор майларының сәйкестендіру құралы машинамен оқу үшін жарамды GS1 DataMatrix екі өлшемді штрих-коды түрінде тұтынушылық және (немесе) топтық қаптамаға, не тікелей тұтынушылық қаптамаға және (немесе) топтық қаптамаға орналастырылатын және сәйкестендіру құралын зақымдамай бөліп алуға жол бермейтін әдіспен жағылатын этикеткаға қолданылады. Сәйкестендіру құралы тұтынушылық қаптаманың зақымдалмай алынатын конструкциялық бөлшектеріне орналастырылмайды.

Таңбаланған мотор майларын топтық қаптамаға жинақтау кезінде қажет болған жағдайда мұндай қаптамаға осы қаптамаға орналастырылған тауарлардың сәйкестендіру құралдарын агрегаттауды қамтитын сәйкестендіру құралы қолданылады.

Көліктік қаптаманың сәйкестендіру кодының құрамын мотор майларын көліктік қаптамаға агрегаттау жүзеге асырылатын айналымға қатысушы айқындайды.

Штрих-код форматындағы сәйкестендіру құралдары:

• сәйкестендіру құралын іріктеп таңдау арқылы қолдан жасалу ықтималдығын 10 000 (он мың) жағдайдың бірінен төмен деңгейде қамтамасыз етеді;
• DataMatrix ECC200 деңгейіндегі немесе одан жоғары деңгейдегі қателерді тану және түзету функциясын қамтамасыз етеді.

Тауарларды таңбалау мен олардың қадағалануының ақпараттық жүйесі тұтынушылық және (немесе) топтық қаптамаға немесе тауардың тікелей қаптамасына немесе топтық қаптамаға орналастырылған сәйкестендіру құралында қамтылған таңбалау кодын қайта қалыптастыруға (генерациялауға) жол бермейді.

Бұйрық 2027 жылғы 1 ақпаннан бастап енгізілетін нормаларды қоспағанда, 2026 жылғы 4 сәуірден бастап қолданысқа енгізіледі.