Қасым-Жомарт Тоқаевтың мақаласы неміс басылымында жарияланды
Фото: senate.parlam.kz
2026 жылғы 28 қыркүйекте жарияланған мақаланың толық аудармасын Zakon.kz назарларыңызға ұсынады.
Қазақстан Еуропа экономикасында стратегиялық мәнге ие 34 шикізат түрінің 21-ін өндіреді. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Берлинге қосылған құны жоғары өнімдер шығаратын өндіріс тізбегін бірге қалыптастыруды ұсынады.
Саясатта да, экономикада да сенім – капитал, ал сенімділік оның ең жоғарғы формасы саналады. Халықаралық дүрбелең белең алған кезеңде дәл осындай сипаттағы қарым-қатынастың құндылығы арта түсті.
Отыз жылдан астам уақыт ішінде Қазақстан мен Германия өзара сенімнің берік іргесін қалап, арқауы мықты стратегиялық серіктестік қалыптастыра алды. Сындарлы саяси диалог, уағдаластықтарды дәйекті түрде жүзеге асыру және нақты нәтижені көздеу өзара қарым-қатынасымыздың ерекшелігін көрсетеді.
Қазақстан үшін Германия жай ғана басты сауда серіктесі әрі ірі инвестор емес. Біздің экономикалық мүдделеріміз ұқсас әрі екі мемлекет те халықаралық құқықтың сақталуына әрқашан бейіл.
Бүгінде өзара ықпалдастығымыз екіжақты күн тәртібімен шектелмейді. Біз Азия мен Еуропа арасындағы маңызды дәнекер рөлін атқарып, тұтас Еуразия кеңістігіндегі экономикалық орнықтылықты, энергетикалық қауіпсіздікті және көлік қатынастарын нығайтуға елеулі үлес қосып келеміз.
Халықтар арасындағы тығыз байланыс ынтымақтастықтың берік ұстыны іспеттес. Қазіргі таңда Қазақстанда 200 мыңнан астам этникалық неміс өмір сүреді, ал Германияда елімізде туып-өскен миллионнан аса азамат тұрады. Ортақ тарихи жадымыз және мәдени дәстүрлеріміз қос халықтың арасын жақындата түседі.
Дәл осы берік тұғыр келешекке сеніммен көз тігуге мүмкіндік берері сөзсіз.
Сондықтан Германияға бұл жолғы сапарымды, ең алдымен, стратегиялық серіктестігіміздің жаңа кезеңіне қадам басатын, жаңа өсім бағыттарын айқындайтын және бірлескен жұмысқа тың серпін беретін мүмкіндік ретінде қарастырамын.
Бұған қажетті алғышарттардың бәрі бар. 2025 жылы өзара сауда-саттық көлемі 9 миллиард долларға жуықтады (7,9 миллиард еуро). Қазақстанда германиялық капиталдың үлесі бар мыңнан астам кәсіпорын тіркелген.
Осы ретте Қазақстан экспортын әртараптандыруға және қосылған құны жоғары өнімдер шығаруға айтарлықтай әлеует барын айтқым келеді.
Біз Германия нарығына 80-нен астам дайын өнім түрін жеткізе аламыз.
Металлургия, мұнай химиясы, тамақ өнеркәсібі және темір жол машинасын жасау салаларында мол мүмкіндік бар. Осы орайда аса маңызды минералдар саласында да күш-жігер біріктіру өте өзекті көрінеді
Энергетикалық ауысымға және цифрландыруға ауадай қажет стратегиялық ресурстар
Қазақстан Еуропа экономикасында стратегиялық мәнге ие 34 шикізат түрінің 21-ін өндіреді. Олардың арасында литий, кремний, кобальт, ниобий, вольфрам және мыс секілді элементтер бар. Аталған материалдар энергетикалық ауысымға, машина жасау, өнеркәсіп өндірісі, микроэлектроника, цифрлық технология салаларына ауадай қажет.
Біз германиялық серіктестерге тек шикізат жеткізуге кепілдік беріп қана қоймай, геологиялық барлау мен кен өндіруден бастап, оны өңдеу, компоненттер шығару және материалдарды қайта қадеге жарату кезеңдерін түгел қамтитын толық өндіріс тізбегін қалыптастыруды ұсынамыз.
Байланыстарымыздың тағы бір маңызды бағыты – энергетика. Қазақстан Еуропаға тұрақты түрде энергия ресурстарын жеткізуші ел ретінде сенімге ие болды. Еуропа Одағына импортталатын мұнайдың шамамен 13 пайызын, табиғи уранның 20 пайызын Қазақстан қамтамасыз етеді. 2025 жылы Германияға жеткізілген мұнай көлемі 10 миллион тоннадан асты.
Біз көлік тасымалы мүмкіндіктерін ескере отырып, бұл міндетті одан әрі жауапкершілікпен атқаруға әзірміз.
Жаңартылатын қуат көздері, электр желілерін жаңғырту және энергия тиімділігін арттыру бағыттарындағы серіктестік келешегінен көп үміт күтеміз. Экономикалық байланысты нығайта түсу үшін Шығыс пен Батысты жалғайтын сенімді көлік дәлізі қажет.
Қытайдан Еуропаға құрлық арқылы тасымалданатын жүктің 85 пайызға жуығы Қазақстан аумағы арқылы өтеді. Былтыр шамамен 40 миллион тонна жүк жеткізілді.
Транскаспий халықаралық көлік бағдары Азия мен Еуропа арасындағы көлік қатынастары мүмкіндіктерін кеңейтіп жатыр. Биылғы сегіз айдың нәтижесінде аталған дәлізбен тасымалданған жүк көлемі 22 пайызға, ал Шығыс – Батыс бағытындағы транзит 55 пайызға өсті.
Жаңа көлік жобалары бірқатар өңірді Каспий теңізіндегі айлақтармен тікелей байланыстырып, Қытай – Еуропа бағытын 1000 шақырымға қысқартады. Осылайша біз жолды қысқартатын бағыттарды қалыптастырып, Германия бизнесі үшін жаңа мүмкіндіктер ашып отырмыз.
Тағы бір әлеуетті бағыт – неміс компанияларын еліміздің аумағы арқылы әуе жүк тасымалын жүзеге асыруға белсенді тарту және Қазақстандағы әуе хабтарын дамыту.
Қазақстан мен Германия мүмкіндіктерінің тоғысы
Қазіргі заманда тауар қозғалысы деректер қозғалысымен тығыз байланысты. Сондықтан цифрландыру мен жасанды интеллект технологияларын енгізу қазақ-герман ынтымақтастығының тағы бір перспективті бағытына айналуға тиіс.
Білікті мамандарсыз бірде бір стратегия табысты болмайды. Германия стандарттарына сай білім алған және оны бірлескен кәсіпорында кәдеге жаратып жүрген жас қазақстандық инженер бейнесі – біздің келешек серіктесіміздің келбеті десек, қателеспейміз.
Инвестициялық шешімдер де ұзақмерзімді тәсілді талап етеді. Мемлекеттік институттарға сенім болмаса, мұндай шешімдерді жүзеге асыру мүмкін емес.
2019 жылдан бері Қазақстан ауқымды саяси және әлеуметтік-экономикалық реформалар арқылы оның іргесін дәйекті түрде нығайтып келеді.
Сыртқы саясатта еліміз өзара құрметке, мемлекеттердің дербестігі мен халықаралық құқықты сақтауға негізделген теңгерімді әрі сындарлы бағыт ұстанады. Бұл Қазақстанды сенімді әрі перспективті серіктес ретінде танытады.
Немістерде "Einigkeit macht stark" – "Күш – бірлікте" деген нақыл сөз бар. Осы ұлағатты сөз мүмкіндіктерін тоғыстырған Қазақстан мен Германияның ықпалдастығын дәл сипаттайды.
Өзара тиімді ынтымақтастықтың көкжиегін кеңейте отырып, елдеріміз Еуразия құрлығындағы тұрақтылық пен өркениет кеңістігін нығайта береріне сенімдімін.
