Алматы
Алдымен Алматыға тоқталайық. Алматы – елдің ең ірі қаржы орталығы, агломерациясымен қоса алғанда халқы шамамен 3,8 млн адам. Қалада 430-ға жуық айырбастау пункті бар, оның ішінде 200-ден астамы – екінші деңгейлі банктердің бөлімшелері. Мұндай тығыздық жоғары бәсекелестікті де, бағам дәлізінің кеңдігін де қалыптастырады.
Алматыда доллар бағамы көбіне 491–493 теңге аралығында. Алайда жекелеген нүктелерде 487–495 теңгеге дейінгі айырмашылық байқалады. Еуро 580–595 теңге аралығында, ал рубль 6,3–6,53 теңге шамасында саудалануда. Айырбастау орындарының көптігіне байланысты әрқайсысы өз тактикасын ұстанады: бірі клиент тарту үшін маржаны азайтса, енді бірі ықтимал құбылмалылықтан сақтанып, спредті кеңейтеді.
Астана
Астана қаласында нарық Алматыға қарағанда біршама жинақы болғанымен, айырмашылықтар мұнда да бар. Доллар 488–495 теңге аралығында, еуро 575–585 теңге, рубль 6,30–6,60 теңге шамасында ұсынылады.
Шымкент, Ақтөбе, Семей
Шымкент қаласында доллар бағамы 491–492,5 теңге аралығында. Бұл сұраныс пен ұсыныстың біршама тұрақты екенін көрсетеді.
Ақтөбе қаласында доллар 491–493 теңге, Семей қаласында 488–495 теңге аралығында саудалануда.
Шағын қалалардағы жағдай
Шағын қалаларда жағдай өзгеше. Мысалы, Риддер қаласында айырбастау пункттері аз болғандықтан, доллар 486,5–492,5 теңге аралығында ұсынылады. Бәсекелестік шектеулі болғандықтан, бағам икемділігі төмен әрі көбіне кассадағы валюта қорына тәуелді.
Рубль бағамы
Рубльдің бағамы елдің солтүстігінде жоғарырақ. Ақсу қаласында (Павлодар облысы) ол 6,6 теңгеге дейін жетеді. Ресеймен шекараға жақындық және сауда айналымының белсенділігі сұранысты арттырады.
Ал оңтүстік өңірлерде, мысалы Түркістан қаласында рубльге сұраныс төменірек – шамамен 6,4 теңге деңгейінде.
Бағам айырмашылығы неліктен пайда болады?
Бағамдағы айырмашылық бірнеше факторға байланысты:
- айырбастау пункттерінің тығыздығы;
- өңірлік сұраныс ерекшеліктері;
- нарық қатысушыларының сақтық саясаты.
Құбылмалылық күшейген кезеңде айырбастау орындары сатып алу мен сату бағамының арасындағы айырманы ұлғайтып, тәуекелді бағаға енгізеді.
Қазіргі жағдай
Қазір доллар 2024 жылғы қарашадан бергі жергілікті минимум деңгейінде тұр. Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының мәліметінше, теңгенің нығаюына бірнеше фактор әсер етуде:
- тоқсандық фискалдық кезең;
- Ұлттық банктің валюталық операциялары аясында шетел валютасын белсенді айырбастау (ақпанда көлемі 1,1 млрд доллар);
- квазимемлекеттік сектор субъектілерінің валюталық түсімнің 50%-ын міндетті сатуы;
- бейрезиденттердің қаражат ағыны.
Сондықтан ресми бағам төмендеп жатқанымен, қолма-қол нарық әр өңірде әртүрлі жылдамдықпен әрекет етеді. Ірі қалаларда бәсекелестік жоғары болғандықтан, бағам тез өзгереді, ал шағын қалаларда баяуырақ және икемділігі төмен.
Кеше KASE қор биржасындағы сауда қорытындысы бойынша доллар 489,99 теңгеге дейін төмендеді. Ал бүгін Астана уақытымен 11:30-да Forex нарығында АҚШ валютасы 488,5 теңге деңгейінде саудаланып жатыр.
Сарапшылар валюта айырбастамас бұрын бірнеше пункттің ұсынысын салыстыруға кеңес береді. Әсіресе мегаполистерде ең тиімді және ең тиімсіз бағам арасындағы айырмашылық бірнеше теңгеге дейін жетуі мүмкін.