Алтынның бағасы күрт төмендеді
Әлемдік алтын нарығында ұзаққа созылған түзету кезеңі жүріп жатыр. Investing.com деректеріне сәйкес, 2026 жылғы 27 қазанда бағалы металдың бір трой унциясы (31,1035 грамм) шамамен 4 000 доллар болды. Соңғы аптада алтын 3%-ға, бір айда 6,67%-ға, ал жарты жылда 14,54%-ға арзандаған.
Бұған дейін хабарлағанымыздай, COMEX биржасындағы (Нью-Йорк тауар биржасы) желтоқсан айындағы алтын фьючерстерінің бағасы бес күн бұрын төмендей бастаған. Бір трой унцияның құны 4 130 доллардан 4 082 долларға дейін түскен. Бұл соңғы екі жарым айдағы ең төменгі көрсеткіш болды. Кейінгі күндері баға одан әрі құлдырады.
Сатылымның күшеюіне жасанды интеллектінің болашағына қатысты алаңдаушылық аясында АҚШ технологиялық компаниялары акцияларының арзандауы себептердің бірі болды. Бір сауда сессиясында Nasdaq Composite индексі 2,6%-ға, ал S&P 500 индексі 1,21%-ға төмендеді.
Акциялармен бірге алтынның бағасы да арзандады. Бұл ретте алтын дәстүрлі түрде қорғаныш активі саналады. Bloomberg басылымы мұны нарықтағы өтімділіктің тапшылығымен байланыстырды. Қор нарығы күрт құлдыраған кезде инвесторлар маржалық міндеттемелерін орындау үшін сенімді активтерін де сатуға мәжбүр болады.
Алтын бағасының алдағы бағыты әзірге белгісіз. Егер төмендеу жалғасса, сарапшылар бір трой унция үшін 3 900 доллар деңгейін келесі ықтимал қолдау шегі ретінде қарастырады. Бұған дейін Bank of America алтын бағасы 3 750 долларға дейін төмендеуі мүмкін екенін болжаған.
Екінші жағынан, АҚШ Федералдық резерв жүйесінің ақша-кредит саясатын жұмсартуы инвесторлардың бағалы металға деген қызығушылығын қайта арттыруы мүмкін.
Теңгенің нығаюы алтынға салынған инвестицияның құнын түсірді
Қазақстандағы алтын иелері үшін жағдай доллармен есептейтін инвесторларға қарағанда әлдеқайда қолайсыз болды.
Бір жыл бұрын бір трой унция алтынның бағасы шамамен 4 007 доллар еді. Қазір ол 4 000 долларға жуық. Яғни әлемдік нарықтағы баға іс жүзінде былтырғы деңгейіне оралды. Соңғы 12 айдағы статистика бойынша өсім небәрі 0,49%-ды құрады.
Алайда Қазақстанда осы кезеңде бір грамм алтынның құны 69 719 теңгеден 58 233,33 теңгеге дейін төмендеген. Шығын 16,48%-ды құрады.
Мұндай айырмашылықтың басты себебі – ұлттық валютаның нығаюы. Бір жылда доллар бағамы 538,13 теңгеден 451,05 теңгеге дейін түсіп, 16,18%-ға арзандаған.
Халықаралық нарықта алтынның бағасы доллармен белгіленеді, ал Қазақстанда оның құны теңгемен қайта есептеледі. Сондықтан әлемдік нарықтағы баға өзгермесе де, теңгенің нығаюы ел ішіндегі алтын бағасының төмендеуіне әкеледі.
Алтынды сатқан дұрыс па, әлде бағаның өсуін күткен жөн бе?
Инвестициялық компанияның аға маманы Ерғазы Таубаевтың пікірінше, бұл сұрақтың жауабы ең алдымен инвестицияның мақсаты мен мерзіміне байланысты.
"Егер ақшаны сатып алу қабілетін сақтау және арттыру үшін, мысалы, 5, 10 немесе 15 жылға салсаңыз, онда алтынға сенім артуға болады", – дейді Ерғазы Таубаев.
Бұл тұжырымды тарихи баға көрсеткіштері арқылы тексеруге болады. 2011 жылғы 5 сәуірде бағалы металдың бір трой унциясының құны алғаш рет 1 450 доллардан асқан. Арада 15,5 жыл өткенде оның бағасы шамамен 4 000 долларға жетті.
Осы кезеңде алтын шамамен 176%-ға, яғни 2,76 есе қымбаттаған.
Гарвард пен алтын: күтпеген нәтиже
Алтынның ұзақ мерзімді әлеуетін көрсету үшін маман әлемдегі ең танымал университеттердің бірі – АҚШ-тағы Гарвард университетінде оқу құнын мысалға келтіреді.
2011–2012 оқу жылында бұл университетте бір жыл оқу, тұру, тамақтану және міндетті алымдарды қоса есептегенде 52 652 доллар болған. Сол кездегі алтынның бір трой унциясы шамамен 1 450 доллар тұрса, оқу ақысын төлеу үшін 36,3 унция алтын қажет еді.
2026–2027 оқу жылында осыған ұқсас шығындар 91 634 долларға жеткен. Соңғы 15 жылда білім алу құны шамамен 74%-ға өскен. Ал алтынның бағасы осы кезеңде 176%-ға қымбаттаған.
Қазір Гарвардта бір жыл оқу шығынын төлеу үшін бұрынғы 36,3 унцияның орнына шамамен 22,9 унция алтын сату жеткілікті. Басқаша айтқанда, қажетті алтын мөлшері шамамен 37%-ға азайған.
Қаржыгер бұл есептің Гарвард университетінің ресми тарифтеріне негізделгенін ескертеді. Оған студенттерге көрсетілетін қаржылай көмек, салықтар және алтынды сатып алу-сатуға байланысты шығындар кірмейді.
Дегенмен Гарвард мысалы барлық жинақты алтынға салуға негіз болмауы керек.
Бұған дейін Zakon.kz хабарлағандай, қаржыгерлер инвестициялық портфельдің 10–15%-ынан аспайтын бөлігін ғана бағалы металдарға бөлуді, алтынды біртіндеп сатып алуды және жақын арада қажет болуы мүмкін ақшаны инвестицияламауды ұсынады.
Мұндай тәсіл баға төмендеген кезде алтын құймаларын шығынмен сатуға мәжбүр болмауға және нарықтағы құбылмалылық кезеңінен өтуге мүмкіндік береді.