Ата-ана қамқорлығынсыз қалған бала үшін жеке баспананың болуы – жай ғана шаршы метр емес. Көпшілік үшін бұл ең қажетті жағдайға ие болып, өз бетінше өмір бастауға мүмкіндік беретін, "өз үйім" деп атай алатын орын.
Соңғы екі жылда ұлттық даму институты ретінде "Отбасы банк" жетім балалар мен ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар санатына жататын 3 189 қазақстандықтың тұрғын үй мәселесін шешуге көмектесті.
Егер 2025 жылы қолдауға 582 адам ие болса, 2026 жылы бұл көрсеткіш бес есеге жуық өсіп, 2 607 адамға жетті.
Жалдамалы пәтерден жеке баспанаға дейін
Олардың басым бөлігі – 2 274 адам – жалдамалы тұрғын үйге қол жеткізді. Тағы 740 қазақстандық жылдық 2% мөлшерлемемен жеңілдетілген тұрғын үй қарызын алып, жеке пәтер сатып алды. Бұл ретте қарыз бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі 2%-дан 2,1%-ға дейін.
Сонымен қатар 175 адам жалдау ақысына субсидия алды. Яғни мемлекет жалдау құнының жартысын өтеді.
Осылайша тұрғын үйдің қолжетімділігі бойынша сатылы қағидат қолданылады. Табысы ең төмен азаматтарға жалдау ақысына қатысты қолдау көрсетілсе, табысы несие төлеуге жеткілікті адамдарға жеңілдетілген тұрғын үй қарыздары беріледі.
Тұрғын үй кезегіне туғаннан бастап тұруға болады
Жетім балалар мен ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғын үйді қолдау жүйесінде ерекше басымдығы бар.
Бұл – өкілдері туғаннан бастап тұрғын үйге мұқтаждар есебіне тұра алатын жалғыз санат. Қазақстанның басқа азаматтары үшін мұндай мүмкіндік тек кәмелетке толғаннан кейін пайда болады.
Егер бала 18 жасқа толғанға дейін ата-анасынан айырылса, ол 29 жасқа толғанға дейін кез келген уақытта тұрғын үй кезегіне тұра алады. Егер азамат мерзімді әскери қызмет өткерсе, бұл мерзім қызмет ету кезеңіне ұзартылады.
Сонымен қатар заң бойынша осы санатқа арнайы квота қарастырылған – бөлінетін тұрғын үйдің жалпы көлемінің 20%-ы. Мысалы, өңірде бөлу үшін 100 пәтер қарастырылса, оның кемінде 20-сы осы санаттағы азаматтарға беріледі.
Жетім балалар үшін жаңа кепілдіктер
"Отбасы банк" Өнеркәсіп және құрылыс министрлігімен бірлесіп жетім балалардың құқықтарын қосымша қорғауға бағытталған "Тұрғын үй қатынастары туралы" заңға өзгерістер енгізді.
2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап, егер баланы асырап алу немесе оған қорғаншылық белгілеу кейіннен тоқтатылса, ол тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепке қойылған бастапқы күнін сақтай алады.
Бұл маңызды, өйткені тұрғын үй кезегіндегі орын есепке қойылған күнге байланысты. Жаңа өзгеріс азаматтарға кезекті қайтадан күтуді бастамауға және баспана алуға дейінгі уақытты қысқартуға мүмкіндік береді.
Анықтамасыз және адами факторсыз
Қазіргі таңда тұрғын үйді бөлу автоматтандырылған жүйе арқылы жүзеге асырылады. Жүйе азаматтың кезекке қойылған күнін, санат бойынша басымдығын және табыс деңгейін ескереді. Ол үшін "Отбасы банк" 15 мемлекеттік деректер базасымен интеграцияланған.
Арнайы сервис отбасының барлық табыс көздерін автоматты түрде талдап, бір адамға шаққандағы орташа табысты есептейді. Бұл үшін анықтама жинаудың қажеті жоқ.
2026 жылы күнкөріс минимумы 50 851 теңгені құрайды. Азаматқа көрсетілетін тұрғын үй қолдауының түрі осы көрсеткішке байланысты.
Табыстың шекті мөлшері туралы толық ақпаратты orken.otbasybank.kz порталынан білуге болады.
Табысы төмен отбасылар жалдау ақысын субсидиялау немесе жалдамалы тұрғын үй алу мүмкіндігіне ие. Ал табысы несие төлеуге жеткілікті азаматтарға бағдарлама шарттарына қарай жылдық 2% мөлшерлемемен (ЖТСМ 2,0%-дан 2,1%-ға дейін) немесе 5% мөлшерлемемен (ЖТСМ 5,2%-дан 5,8%-ға дейін) жеңілдетілген тұрғын үй қарызы ұсынылуы мүмкін.
Барлығын өз бетінше тексеруге болады
Жүйенің ашықтығын арттыру мақсатында тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепте тұрған азаматтардың тізімдері, сондай-ақ бөлінген тұрғын үй туралы ақпарат "Отбасы банктің" ресми ресурстарында және арнайы Telegram-арнасында жарияланады.
Ақпаратты Otbasy Bank мобильді қосымшасы арқылы да тексеруге болады.
Ашықтық пен автоматтандыру жүйеге қатысушылардың барлығы үшін маңызды. Алайда ата-ана қамқорлығынсыз өскен балалар үшін тұрғын үй мәселесінің маңызы ерекше. Жеке пәтер немесе қолжетімді жалдамалы тұрғын үй алу мүмкіндігі өз бетінше ересек өмірге қадам басатын маңызды тірекке айналуы мүмкін.