Мұндай хабарламалар сырт көзге тартымды көрінгенімен, көп жағдайда олардың артында кәсіби алаяқтар тұрады. Әдетте мұндай алаяқтық схемасы бір қарағанда сенімді көрінеді. Алдымен азаматтың назары жарнамаға аударылады.
Сілтемеге өткен адам тіркеліп, байланыс деректерін қалдырады. Осыдан кейін өздерін "қаржы маманы", "инвестициялық компания қызметкері", "жеке менеджер" немесе "сарапшы" ретінде таныстыратын тұлғалар хабарласып, түрлі қаржылық ұсыныстар айта бастайды.
Көп жағдайда алдымен азаматқа аз ғана қаражат салу ұсынылады. Біраз уақыттан кейін экранда немесе жалған платформада "табыс" көрсетіліп, салынған қаражаттың өскені туралы ақпарат беріледі. Осы арқылы алаяқтар адамның сеніміне кіріп, оны одан да көп қаражат салуға итермелейді. Кейін азамат ірі сомада ақша аударған соң, қаражатын кері қайтармақ болған кезде түрлі сылтаулар айтыла бастайды.
Мысалы:
- "ақшаны шығару үшін комиссия төлеу керек";
- "сақтандыру жарнасын аудару қажет";
- "шотты белсендіру үшін тағы бір төлем жасау керек";
- "салық төлеу қажет" деген жалған талаптар қойылады.
Салдарынан жәбірленуші бірнеше мәрте ақша аударып, ақырында алданып қалғанын кеш түсінеді. Мұндай қылмыстардың қауіптілігі – алаяқтар психологиялық ықпал ету тәсілдерін өте шебер қолданады. Кейде тіпті алғашқы кезде шағын соманы қайтарып беріп, өздерінің "адалдығына" сендіріп алады. Осыдан кейін азамат күдігін сейілтіп, көбірек қаражат салуға бейім болады.
Полиция азаматтарға ескертеді: ешбір шынайы инвестициялық ұйым әлеуметтік желідегі күмәнді жарнамалар арқылы тез әрі кепілді табыс уәде етпейді. Қаржы саласында тәуекел әрдайым болады. Ал "100 пайыз пайда", "кепілдендірілген кіріс", "аз уақытта мол табыс" деген ұсыныстар – алаяқтықтың ең басты белгілерінің бірі.
Интернет-алаяқтар көбінесе мынадай әдістерді қолданады:
- әлеуметтік желілерде жалған жарнама таратады;
- танымал компаниялардың атауын немесе логотипін заңсыз пайдаланады;
- жалған сайттар жасап, ресми ресурсқа ұқсатып көрсетеді;
- мессенджерлер арқылы жеке байланысқа шығып, үздіксіз хабарласады;
- банк картасының деректерін, SMS-кодтарды, жеке сәйкестендіру мәліметтерін сұрайды;
- қаражатты жеке тұлғалардың шоттарына немесе күмәнді реквизиттерге аудартуға тырысады.
Осындай жағдайларға тап болмас үшін азаматтар сақтық шараларын қатаң ұстануы қажет. Ең алдымен, әлеуметтік желідегі күмәнді жарнамаларға сенбеу керек. Егер қандай да бір инвестициялық ұсыныс түссе, компания туралы ақпаратты бірнеше дереккөз арқылы мұқият тексерген жөн.
Ұйымның ресми тіркелуі, лицензиясы, нақты кеңсесі, ресми сайты мен заңды жауапкершілігі болуы тиіс. Тек жарнамадағы әдемі уәде мен белгісіз адамдардың сөзіне сенуге болмайды.
Есіңізде болсын: Жеңіл табыс уәдесі – көбіне алаяқтың құралы. Күмәнді инвестиция – нақты пайда емес, нақты қауіп. Сақтық – қаржылық қауіпсіздіктің басты кепілі. Алаяқтық белгілері байқалған жағдайда дереу "102" арнасына хабарласыңыз.