2026 жылдың басында жаңартылған Numbeo дерекқорындағы көрсеткіштерге сәйкес, Қазақстан қарқынды дамып келе жатқан экономикасына қарамастан, халық тұрмысының орташа индексі бойынша елдер қатарында қалып отыр.
Numbeo сарапшыларының пікірінше, қазақстандықтар үшін өмір АҚШ, ЕО, ТМД елдерінің көпшілігі, Латын Америкасы, Түркия және Қытаймен салыстырғанда әлдеқайда арзан. Сол кезде қазақстандықтардың сатып алу қабілеті индекстің деңгейі басқа елдерге қарағанда салыстырмалы түрде жоғары болып қала береді (155 зерттелген елдің ішінде 78-орын).
Рейтинг деген не?
Numbeo онлайн-платформасы – әлемдегі ең ірі дерекқорлардың бірі, онда елдер бойынша өмір сапасы, қылмыс деңгейі, тұрғын үй жалдау, азық-түлік және күнделікті тұтыну тауарларының бағалары көрсетілген.
Деректер редакторларға тек ашық дереккөздерден ғана емес, әлемнің әр түкпіріндегі жеке пайдаланушылардан және халықаралық сарапшылар қауымдастығының өкілдерінен де түседі. Мұндай тәсіл қазіргі таңда ең объективті деп саналады.
Халық тұрмысының индексін есептеу критерийлері:
- Тұтыну тауарларының бағалары;
- Мейрамхана мен кафеге бір рет барудың орташа құны;
- Қоғамдық көлікте жол жүру құны;
- Коммуналдық қызметтерге шығындар.
Базалық есеп ретінде Нью-Йорктің орташа бағалары алынып, олар 100% деп белгіленеді. Егер басқа елде көрсеткіштер жоғары болса, бұл айырмашылық 100%-ға қосылады, төмен болса – алынып тасталады. Соңында алынған мәндердің орташа көрсеткіші есептеліп, ол халық тұрмысының қорытынды индексі болып табылады.
ТМД елдеріндегі халық тұрмысының құны
ТМД елдері арасында ең қымбаты – Армения. Әлем елдері рейтингісінде тұрмыс құны ең жоғары ел ретінде Армения 87-орында тұр (қорытынды индекс – 40,9).
Тұрмыс құны бойынша екінші орында – Ресей (әлемдік рейтингте 104-орын, қорытынды индекс – 36,5), үшінші орында – Әзербайжан (әлемдік рейтингте 122-орын, қорытынды индекс – 30,7).
Одан төменгі орындарда:
- Беларусь – 123-орын, қорытынды индекс – 30,5
- Қазақстан – 128-орын, қорытынды индекс – 29,8
- Тәжікстан – 136-орын, қорытынды индекс – 27,9
- Өзбекстан – 138-орын, қорытынды индекс – 27,3
- Қырғызстан – 140-орын, қорытынды индекс – 27,3
Әлемдік рейтинг
Халық үшін өмір сүру ең қымбат елдер:
- Бермуд аралдары – қорытынды индекс 135,8
- Кайман аралдары – қорытынды индекс 115,6
- Американдық Виргин аралдары – қорытынды индекс 111,3
Тұрмыс үшін ең қымбат он елге сонымен қатар келесілер кіреді:
- Швейцария – қорытынды индекс 110,7
- Соломон аралдары – қорытынды индекс 102,3
- Багам аралдары – қорытынды индекс 98,8
- Исландия – қорытынды индекс 97,2
- Джерси – қорытынды индекс 88,7
- Сингапур – қорытынды индекс 87,7
- Норвегия – қорытынды индекс 83,7
АҚШ – 23-орында (қорытынды индекс – 68,8), Түркия – 93-орында (қорытынды индекс – 39,2), Қытай – 124-орында (қорытынды индекс – 30,5).
Ал ең арзан елдер рейтингінде:
- Пәкістан – қорытынды индекс 19,6
- Үндістан – қорытынды индекс 18,9
- Ливия – қорытынды индекс 18,3