Ұлдана Мырзуанның өлімі: МИБ төрайымы адвокаттары қайғылы оқиғаға қатысты өз нұсқаларын жариялады
Сурет: Zakon.kz
Жарыссөз барысында сотталушының бірінші адвокаты Дәурен Еслямбекұлы айыптау тарапы Сәуле Жұбаниязованың кінәсін және оның әрекеттері немесе әрекетсіздігі мен қайғылы оқиға арасындағы тікелей байланысты дәлелдей алмағанын атап өтті.
"Біз қайғылы оқиғаның болғанын, адамның қаза тапқанын жоққа шығармаймыз. Бұл ауыртпалықты сот шешімімен өзгерту, қаза тапқан адамды отбасына қайтару, бұл күннің ешқашан болмағандай етіп көрсету де мүмкін емес. Бірақ осындай орны толмас қайғылы жағдайда қоғамға міндетті түрде жауапкершілік жүктелетін біреуді табу қажет болғандықтан ғана адамды соттатуға жол бермеу ерекше маңызды. Сот ісі кез келген жолмен кінәліні табу үшін емес, тек заңда көзделген тәсілмен кінәсі дәлелденген адамды ғана кінәлі деп тану үшін жүргізіледі. Тергеуге алынғандықтан да адамды кінәлі деп тануға болмайды", – деді ол.
Сондай-ақ ол айыптау үкімін шығару үшін тек екі мән-жайды анықтау жеткіліксіз екенін жеткізді: сотталушының МИБ төрайымы болғаны және қайғылы оқиға орын алғанын. Оның пікірінше, айыптау тарапы заңды маңызы бар мән-жайлардың тұтас жиынтығын дәлелдеуге міндетті.
Адвокаттың айтуынша, МИБ төрайымының ғимараттың жасырын құрылымдық ақауларын өз бетінше анықтауға мүмкіндік беретін арнайы білімі мен өкілеттіктері болмаған.
"МИБ өкіліне жобалау ұйымының, техникалық қадағалаудың, авторлық қадағалаудың, құрылыс компаниясының, сарапшының және мемлекеттік құрылысты бақылау органының міндеттерін бір мезгілде шегерілген уақытта жүктеуге болмайды, әйтпесе дербес қылмыстық жауапкершілік идеясының өзі мәнін жоғалтады", деп атап өтті қорғаушы.
Бұдан бөлек, ол сот талқысы барысында зерттелген маманның тұжырымдарына назар аударды. Адвокаттың айтуынша, үйді салу кезінде қолданылған типтік серия көпқабатты тұрғын үйге есептелмеген.
"Құрылыс салушы қолданған 2.130-8 типтік сериясы биіктігі 5 қабатқа дейінгі ғимаратқа есептелген, ал іс жүзінде бұл құрылымдық сұлба бойынша 9 қабат пен техникалық қабат тұрғызылған. Былайша айтқанда, мәселе МИБ өкілінің қызметі кезінде туындаған жоқ, ол ғимараттың конструкциясын әлі жобалау және құрылыс сатысы кезінде белең алған", – деді адвокат.
Қорғау тарапы монолитті темірбетонды арматураланған аркалардың жоқтығы, жоғарғы қабаттарда кірпіш қалау әрі анкерлеу тәртібінің бұзылуы, сондай-ақ жобада көзделген материалдардың ауыстырылғаны туралы деректерді алға тартты.
Сондай-ақ адвокат Жұбаниязованың әрекеттері мен орын алған құлау үрдісі арасында тікелей себептік байланыстың бар екендігіне күмән келтірді.
"МИБ төрайымы ол қызметке келгенге дейін құрылыс компаниясы көп жыл бұрын жіберген ақауды қалай жоюы керек еді? Ол тоғыз қабатты ғимаратта қолданылған құрылыс материалы көп емес қабатты ғимараттарға, атап айтқанда бес қабатқа нормативтік түрде арналғанын қалай дербес анықтай алатын еді?" – деді Дәурен Еслямбекұлы.
Ол қылмыстық жауапкершілік атқарған лауазымы үшін емес, нақты тұлғаның нақты әрекеті үшін туындайды деп есептейді. Сондай-ақ адвокат қорғау тарапы соттан қайғылы оқиғаға көз жұма қарауды емес, керісінше оның шынайы себебіне мұқият назар аударуды сұрайтынын баса айтты.
Екінші адвокат Алтынбек Танқыбаев жарыссөз кезінде 2017 жылғы техникалық қорытындыға назар аударды. Адвокат бұл құжаттың Жұбаниязовада жоқтығы үй чатында талқыланғанын мәлімдеді. Оның нұсқасы бойынша, жағдайды анықтау үшін чатқа қосылған МИБ-тің бұрынғы төрайымы Ахметова хабарламаларды оқыған, бірақ техникалық қорытындыны бұрын МИБ төрайымына бергенін хабарламаған.
"Ахметова осы хабарламалардың барлығын оқып отыр, бірақ үнсіз қалды. Неліктен? Өйткені ол оны Жұбаниязоваға берген жоқ. Осының бәрі кездейсоқтық деп ойлайсыз ба? Меніңше, жоқ. Бұл кездейсоқтық емес. Бұл, ең болмағанда, күмән тудыратын жайт. ҚПК-нің 19-бабына сәйкес, кез келген күмән сотталушының пайдасына шешіледі", – деді қорғаушы.
Сондай-ақ адвокат сотта жауап алынған куәгерлер қайғылы оқиғаға дейін үйде ешқандай жарықтарды байқамағанын, ал тұрғындардан шағымдар түспегенін мәлімдеді.
"Айыптау тарапының пікірінше, Жұбаниязова көріпкел болуы керек немесе жасырын ақауларды көріп, жақында қабырға құлайтынын сезу үшін оның бойында қандай да бір суперқабілеттері болуы тиіс. Ол бар болғаны алты ай ғана жұмыс істеді", – деді адвокат.
Қорғау тарапы үйді визуалды тексеру фасадтың, анкерлену мен ішкі конструкциялардың жасырын ақауларын анықтауға мүмкіндік бермес еді деп есептейді. Сондай-ақ адвокат сот-құрылыс сараптамасына, 2025 жылғы техникалық қорытындыға және маманның қорытындысына сілтеме жасады, оның айтуынша, бұлар қасбеттің құлауының себебі ретінде үйдің сапасыз салынғанын көрсетеді.
Жарыссөздің соңында қорғау тарапы өздерінің қорғауындағы адамның кінәсі дәлелденбегенін мәлімдеп, соттан Сәуле Жұбаниязоваға қатысты ақтау үкімін шығаруды сұрады.
Айта кетсек, 2025 жылы 8 қарашада Астанада Тәуелсіздік даңғылы, 24Б мекенжайындағы тоғыз қабатты үйдің қасбетінің бір бөлігі, яғни кірпіш қаптамасы құлап, бес адам зардап шекті. Олардың арасында көмекке бірінші болып ұмтылған 23 жастағы жедел жәрдем фельдшері Ұлдана Мырзуан да болды. Бойжеткеннің үстіне кірпіштер мен кондиционерді бекітетін құрылғы құлаған. Дәрігерлердің бар күшін салғанына қарамастан, ол 18 қарашада ауруханада көз жұмды.
Аталған фактіге сәйкес, полиция Қылмыстық кодекстің 278-бабы ("Сапасыз құрылыс") бойынша қылмыстық іс қозғады. Кейін іс тағы бір баппен, яғни 306-баппен ("Қауіпсіздік талаптарына жауап бермейтін тауарларды шығару немесе сату, жұмыстарды орындау не қызметтер көрсету") толықтырылды.
